કેન્દ્ર સરકારે રવિ સીઝન 2027-28 માટે છ પાકોના લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) વધારવાની મંજૂરી આપી છે. બુધવારે આર્થિક બાબતોની કેબિનેટ સમિતિએ આ નિર્ણય લીધો. સરકારનું કહેવું છે કે તેનો હેતુ ખેડૂતોને તેમના પાકના યોગ્ય ભાવ અપાવવાનો છે. આ નિર્ણયથી ગુજરાત સહિત દેશભરના ખેડૂતોને ફાયદો થશે.
જે છ પાકોના MSP વધારવામાં આવ્યા છે તેમાં ઘઉં, જવ, ચણા, મસૂર, સરસવ-રેપસીડ અને કુસુમનો સમાવેશ થાય છે.
સૌથી વધુ વધારો કુસુમના ભાવમાં થયો છે. કુસુમનો MSP 675 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ વધારવામાં આવ્યો છે. તે પછી સરસવ અને રેપસીડનો MSP 413 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ વધ્યો છે.
બાકીના પાકોમાં મસૂરનો ભાવ 390 રૂપિયા, જવનો 136 રૂપિયા, ચણાનો 83 રૂપિયા અને ઘઉંનો 25 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ વધારવામાં આવ્યો છે.
સરકારે જણાવ્યું કે આ વધારો 2018-19ના કેન્દ્રીય બજેટમાં નક્કી કરાયેલા નિયમ મુજબ છે. તે નિયમ હેઠળ ખેડૂતોને તેમના પાકની સરેરાશ પડતર કિંમત કરતાં ઓછામાં ઓછો દોઢ ગણો MSP આપવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે.
સરકારના અંદાજ મુજબ, પાક ઉગાડવાનો ખર્ચ કાઢ્યા પછી ખેડૂતોને ઘઉંમાં અંદાજે 106 ટકા, સરસવ અને રેપસીડમાં 96 ટકા, મસૂરમાં 92 ટકા, ચણામાં 59 ટકા, જવમાં 58 ટકા અને કુસુમમાં 50 ટકા સુધીનો ફાયદો મળી શકે છે.
સરકાર છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ખેડૂતોને ફક્ત ઘઉં-ચોખા જેવા અનાજના પાકો પર નિર્ભર રહેવાને બદલે કઠોળ અને તેલીબિયાં જેવા પાકો ઉગાડવા પ્રોત્સાહિત કરી રહી છે. તે માટે આ પાકોનો MSP તુલનાત્મક રીતે વધુ રાખવામાં આવી રહ્યો છે. સરકારને આશા છે કે તેનાથી ખેડૂતો અન્ય પાકોની ખેતી તરફ વળશે.
સરકારી આંકડાઓ મુજબ, 2014-15થી 2025-26 વચ્ચે સરકારે લગભગ 3,715 લાખ મેટ્રિક ટન ઘઉંની ખરીદી કરી છે. આ પહેલાં 2004-05થી 2013-14ના દસ વર્ષ દરમિયાન ઘઉંની સરકારી ખરીદી લગભગ 2,254 લાખ મેટ્રિક ટન હતી.
ઘઉં સાથે છ મુખ્ય રવિ પાકોની વાત કરીએ તો, 2004-05થી 2013-14 દરમિયાન તેમની કુલ સરકારી ખરીદી લગભગ 2,302 લાખ મેટ્રિક ટન હતી. જ્યારે 2014-15થી 2025-26 દરમિયાન તે વધીને લગભગ 3,921 લાખ મેટ્રિક ટન થઈ છે.
ઘઉં ઉગાડતા ખેડૂતોને MSP હેઠળ મળતી ચુકવણી પણ વધી છે. 2014-15થી 2025-26 દરમિયાન ઘઉંના ખેડૂતોને MSP હેઠળ લગભગ 7.31 લાખ કરોડ રૂપિયા ચૂકવવામાં આવ્યા છે, જ્યારે 2004-05થી 2013-14 દરમિયાન આ રકમ લગભગ 2.56 લાખ કરોડ રૂપિયા હતી.
એ જ રીતે, છ મુખ્ય રવિ પાકોના ખેડૂતોને MSP હેઠળ કરવામાં આવેલી કુલ ચુકવણી 2004-05થી 2013-14 દરમિયાન લગભગ 2.65 લાખ કરોડ રૂપિયા હતી, જે 2014-15થી 2025-26 દરમિયાન વધીને 8.36 લાખ કરોડ રૂપિયા થઈ છે.
એકંદરે, સરકારનું કહેવું છે કે MSPમાં આ વધારો ખેડૂતોને પાકના સારા ભાવ અપાવવાની સાથે કઠોળ અને તેલીબિયાં જેવા પાકોની ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવામાં પણ મદદ કરશે.