સોમવારે બુલિયન બજારમાં સોના અને ચાંદીના ભાવમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો. મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) પર સોનું પ્રતિ 10 ગ્રામ દીઠ 2,000 રૂપિયા સુધી સસ્તું થયું હતું.
સોમવારે સવારે 1,51,499 રૂપિયાના સ્તરે ખૂલેલું સોનું સાંજે ઘટીને 1,49,159 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામ પર આવી ગયું હતું. આમ સોનાએ 1.50 લાખ રૂપિયાનું મનોવૈજ્ઞાનિક સ્તર તોડી નાખ્યું છે.
ચાંદીના ભાવમાં પણ પ્રતિ કિલો 2,500 રૂપિયાનો ઘટાડો થયો હતો. બજાર ખૂલતી વખતે ચાંદી 1,400 રૂપિયા ઘટી હતી, જે સાંજે વધુ ઘટીને 2,23,000 રૂપિયા પ્રતિ કિલો પર આવી ગઈ હતી.
આ ઘટાડા પાછળ છૂટક ફુગાવાને મુખ્ય કારણ મનાય છે. સોમવારે જ સરકારે છૂટક ફુગાવાના નવા આંકડા જાહેર કર્યા હતા. સપ્ટેમ્બરમાં છૂટક ફુગાવો 5.54 ટકાના ઊંચા સ્તરે પહોંચ્યો છે, જે ઓગસ્ટમાં 4.82 ટકા હતો. ફુગાવો વધે ત્યારે રિઝર્વ બેંક જેવી કેન્દ્રીય બેંકો વ્યાજદરમાં ઘટાડો કરવાનું મુલતવી રાખે છે.
વ્યાજદર ઊંચા રહે ત્યારે રોકાણકારો માટે સરકારી બોન્ડ અને ફિક્સ્ડ ઇન્કમ આપતા સાધનો વધુ આકર્ષક બની જાય છે. સોના-ચાંદીમાં વ્યાજ કે ડિવિડન્ડ મળતું ન હોવાથી રોકાણકારો ત્યાંથી પૈસા કાઢીને અન્ય જગ્યાએ રોકે છે, જેનાથી બુલિયન માર્કેટ પર દબાણ આવે છે.
છૂટક ફુગાવો વધવાથી સામાન્ય નાગરિકોના ઘરખર્ચના બજેટ પર સીધી અસર પડી છે. ખરીદશક્તિ ઘટવાને કારણે તહેવારો અને આગામી લગ્નસરાની સિઝન હોવા છતાં લોકો સોના-ચાંદીની ખરીદી મુલતવી રાખી રહ્યા છે અથવા ઓછી માત્રામાં ખરીદી રહ્યા છે. સંસ્થાકીય રોકાણકારો પણ ડેટ ફંડ્સ તરફ વળ્યા છે.
ચાંદીની વાત કરીએ તો, આ વર્ષે જાન્યુઆરીમાં ચાંદીએ વાયદા બજારમાં 4,20,048 રૂપિયા પ્રતિ કિલોની વિક્રમી સપાટી વટાવી હતી. પરંતુ ધીમી ઔદ્યોગિક માંગ અને ઊંચા વ્યાજદરના કારણે આજે 1 કિલો ચાંદી તેના સર્વોચ્ચ સ્તરથી લગભગ 1.96 લાખ રૂપિયા નીચે એટલે કે 2,23,326 રૂપિયા પર મળી રહી છે.
બજારના નિષ્ણાતોના મતે, જ્યાં સુધી દેશમાં છૂટક ફુગાવો સંપૂર્ણપણે કાબૂમાં ન આવે અને રિઝર્વ બેંક વ્યાજદરમાં ઘટાડો કરવાના સ્પષ્ટ સંકેતો ન આપે, ત્યાં સુધી સોના-ચાંદીના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવવાની શક્યતા મર્યાદિત છે.
આવી અસ્થિર સ્થિતિમાં સામાન્ય છૂટક ગ્રાહકો અને લાંબા ગાળાના રોકાણકારો માટે ધીરજ રાખવી હિતાવહ છે. જ્યારે બજારમાં તીવ્ર ઘટાડો આવે, ત્યારે એકસામટી ખરીદી કરવાને બદલે નાના-નાના હપ્તામાં ખરીદી કરવી વધુ સમજદારીભર્યો નિર્ણય બની રહેશે.