ગુરુવારે મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) પર સોના અને ચાંદીના ભાવમાં ભારે ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. કારોબારની શરૂઆતમાં જ ચાંદી રૂ. 4,565 ઘટીને રૂ. 2,30,221 પ્રતિ કિલોગ્રામ થઈ ગઈ છે, જે અગાઉના સત્રમાં રૂ. 2,34,786 પર બંધ થઈ હતી. તેવી જ રીતે, 24 કેરેટ સોનું રૂ. 1,987 ઘટીને રૂ. 1,50,483 પ્રતિ 10 ગ્રામ પર આવી ગયું છે. કિંમતી ધાતુઓમાં આવેલા આ અચાનક ઘટાડાથી બજારમાં હલચલ મચી ગઈ છે.
આ ઘટાડા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ યુએસ ફેડરલ રિઝર્વનો નિર્ણય છે. ફેડ ચેરમેન કેવિન વૉર્શના નેતૃત્વમાં યોજાયેલી બેઠકમાં પોલિસી રેટમાં 25 બેસિસ પોઇન્ટ એટલે કે 0.25 ટકાનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. આ સાથે વ્યાજ દર 3.75 ટકાથી 4 ટકાના સ્તરે પહોંચી ગયા છે. વ્યાજ દરોમાં વધારાને કારણે બુલિયન માર્કેટ પર દબાણ વધ્યું છે, જેના કારણે સોના-ચાંદીના ભાવ ઘટ્યા છે.
આ ઉપરાંત, અમેરિકી ડૉલરની મજબૂતાઈ પણ ભાવ પર અસર કરી રહી છે. ફેડે 2023 પછી પહેલીવાર વ્યાજ દરોમાં વધારો કરતાં ડૉલર ઇન્ડેક્સ 100ના સ્તરને પાર કરી ગયો છે. વેસ્ટ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવ અને ક્રૂડ ઓઇલની ઊંચી કિંમતોને કારણે બ્રેન્ટ ક્રૂડ 105 ડૉલર પ્રતિ બેરલની ઉપર ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે. વૈશ્વિક સ્તરે વધતી મોંઘવારી અને જીઓ-પોલિટિકલ તણાવ વચ્ચે રોકાણકારો નફો વસૂલી રહ્યા છે, જેના કારણે કોમોડિટી માર્કેટમાં ભાવ નીચે આવ્યા છે.
આ ઘટાડા પાછળના મુખ્ય પાંચ કારણો આ પ્રમાણે છે: (1) યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજ દરમાં 0.25 ટકાનો વધારો, (2) મજબૂત અમેરિકી ડૉલર, (3) વેસ્ટ એશિયામાં વધતો તણાવ, (4) ક્રૂડ ઓઇલની ઊંચી કિંમતો, અને (5) રોકાણકારો દ્વારા પ્રોફિટ બુકિંગ. નિષ્ણાતોના મતે, આ પરિબળો ટૂંકા ગાળામાં સોના-ચાંદીના ભાવને અસર કરતા રહેશે.