જો તમે સોનું, ચાંદી કે પ્લેટિનમ ખરીદવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો આ સમાચાર તમારા માટે મહત્ત્વના છે. કેન્દ્ર સરકારે આ કિંમતી ધાતુઓની આયાત પર બેંકો અને અધિકૃત એજન્સીઓને મળતી ખાસ ટેક્સ છૂટ આગળ વધારી નથી.
આ નિર્ણય બાદ હવે આયાત સમયે 3 ટકા ઇન્ટિગ્રેટેડ ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (IGST) ચૂકવવો પડી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં સવાલ એ થાય છે કે શું આગામી દિવસોમાં સોના-ચાંદીના ભાવમાં વધુ વધારો થશે? શું તેની સીધી અસર સામાન્ય ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર પડશે?
સોના-ચાંદીની આયાત પર શું બદલાયું?
અત્યાર સુધી બેંકો અને કેટલીક અધિકૃત એજન્સીઓને વિદેશમાંથી સોનું, ચાંદી અને પ્લેટિનમની આયાત કરતી વખતે શરૂઆતમાં IGST ચૂકવવો પડતો નહોતો. જોકે, સરકારે આ ટેક્સ છૂટ આગળ વધારી નથી. પરિણામે 1 એપ્રિલ, 2026થી આ કિંમતી ધાતુઓની આયાત પર 3 ટકા IGST લાગુ થઈ ગયો છે.
મહેસૂલ સચિવ અરવિંદ શ્રીવાસ્તવના જણાવ્યા અનુસાર, સરકારે 8 ઓક્ટોબરે GST કાઉન્સિલને આ ફેરફાર અંગે જાણકારી આપી હતી.
સરકારનું કહેવું છે કે, આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ વિવિધ માધ્યમો દ્વારા થતી કિંમતી ધાતુઓની આયાત પર ટેક્સના નિયમોમાં સમાનતા લાવવાનો છે. એટલે કે કોઈ એક આયાત માધ્યમને માત્ર ટેક્સ વ્યવસ્થાના કારણે વિશેષ લાભ મળવો જોઈએ નહીં.
શું સોનું અને ચાંદી 3 ટકા મોંઘાં થશે?
આ સમાચાર સામે આવ્યા બાદ ગ્રાહકોના મનમાં સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું હવે સોનું અને ચાંદી ખરીદવા માટે વધુ પૈસા ખર્ચવા પડશે?
જોકે, એવું જરૂરી નથી. બેંકોને આયાત સમયે 3 ટકા IGST ચૂકવવો પડે છે, તેનો અર્થ એવો નથી કે બજારમાં સોના અને ચાંદીના ભાવ આપોઆપ 3 ટકા વધી જશે.
તેનું કારણ એ છે કે વેપારીઓને નિયમો અનુસાર ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) દ્વારા ચૂકવેલા ટેક્સને સમાયોજિત કરવાની સુવિધા મળી શકે છે.
જોકે, આયાત સમયે ટેક્સ ચૂકવવા માટે બેંકો અને આયાતકારોએ અગાઉ કરતાં વધુ નાણાંની વ્યવસ્થા કરવી પડે છે. તેના કારણે તેમની રોકડ ઉપલબ્ધતા પર દબાણ વધી શકે છે અને નાણાકીય ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે.
જો વેપારીઓનો ખર્ચ વધે છે, તો તેની કેટલીક અસર સપ્લાય ચેઇન અને જ્વેલર્સ સુધી પહોંચી શકે છે. જોકે, સોના-ચાંદીના ભાવમાં કેટલો ફેરફાર થશે તે અનેક પરિબળો પર આધાર રાખે છે.
સોના-ચાંદીના ભાવ કયા પરિબળો પર આધાર રાખે છે?
1. આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર: વૈશ્વિક બજારમાં સોના અને ચાંદીના ભાવમાં થતી વધઘટની સીધી અસર ભારતીય બજાર પર પણ જોવા મળે છે.
2. ડોલર સામે રૂપિયાની સ્થિતિ: અમેરિકન ડોલરની સરખામણીએ રૂપિયો નબળો પડે તો વિદેશમાંથી સોનું અને ચાંદીની આયાત કરવી મોંઘી પડી શકે છે.
3. આયાત શુલ્ક: કસ્ટમ ડ્યૂટી અને અન્ય લાગુ પડતા ટેક્સ પણ સોના-ચાંદીની કિંમતોને અસર કરે છે.
4. વેપારનો ખર્ચ: આયાત, નાણાકીય વ્યવસ્થા, પરિવહન અને જ્વેલરી બનાવવાનો ખર્ચ પણ સોના-ચાંદીની અંતિમ કિંમતમાં ઉમેરાઈ શકે છે.
સોનું-ચાંદી ખરીદતા પહેલા શું ધ્યાન રાખવું?
જો તમે લગ્ન, તહેવાર અથવા રોકાણ માટે સોનું-ચાંદી ખરીદવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો ખરીદી કરતા પહેલા તમારા શહેરમાં સોના-ચાંદીના તાજા ભાવ જરૂર તપાસો.
આ ઉપરાંત અલગ-અલગ જ્વેલર્સના મેકિંગ ચાર્જ અને અન્ય ખર્ચની સરખામણી કરવી પણ ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.
સોનું કે ચાંદી ખરીદતી વખતે હંમેશાં પાકું બિલ લેવું જોઈએ. બિલમાં ધાતુની શુદ્ધતા, વજન, કિંમત અને લાગુ પડતા ટેક્સની વિગતો યોગ્ય રીતે દર્શાવવામાં આવી છે કે નહીં તે પણ તપાસવું જરૂરી છે.
આમ, આયાત પર મળતી ટેક્સ છૂટ બંધ થવાથી સોના-ચાંદીના ભાવમાં સીધો 3 ટકાનો વધારો થશે એવું જરૂરી નથી. જોકે, આયાતકારોનો નાણાકીય ખર્ચ વધે તો તેની કેટલીક અસર ગ્રાહકો સુધી પહોંચી શકે છે.