શેરબજારમાં તીવ્ર ઉતાર-ઉછાર અને અનિશ્ચિતતા વચ્ચે સોનું ફરી એકવાર રોકાણકારો માટે સુરક્ષિત વિકલ્પ બન્યું છે. અમેરિકામાં ફુગાવાના આંકડા અપેક્ષા કરતાં વધુ આવ્યા છે અને વ્યાજ દરમાં વધારાની શક્યતા છે, તેમ છતાં સોનાના ભાવને મજબૂત ટેકો મળ્યો છે. જોકે નિષ્ણાતો માને છે કે આ ટેકો સોનામાં મોટી તેજી માટે પૂરતો નથી. અમેરિકી બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો, મજબૂત થતો ડોલર અને ફેડરલ રિઝર્વનું કડક વલણ સોનાના રસ્તામાં મોટા અવરોધો છે.
તાજેતરમાં અમેરિકી શેરબજારમાં ટેક અને AI કંપનીઓના શેરોમાં ભારે ઘટાડો થયો. તેની અસર દક્ષિણ કોરિયાના કોસ્પી અને જાપાનના નિક્કેઈ જેવા એશિયાઈ બજારો સુધી પહોંચી. જ્યારે શેરબજારમાં વેચવાલી વધી ત્યારે રોકાણકારોએ બોન્ડ અને સોનામાં નાણાં ખસેડ્યાં. ભારે માંગને કારણે બોન્ડ યીલ્ડ ઘટી અને ડોલર ઇન્ડેક્સમાં ઘટાડો થયો. આથી સોનાને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં લગભગ 4,150 ડોલર પ્રતિ ઔંસ પર મજબૂત ટેકો મળ્યો.
સોનાએ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં 5,602 ડોલર પ્રતિ ઔંસ અને ભારતીય બજાર (MCX)માં 1,76,306 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામની ઓલ-ટાઇમ ઊંચી સપાટી બનાવી હતી. 16 ઓક્ટોબર સુધીની સ્થિતિ પ્રમાણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનું 4,185 ડોલર પ્રતિ ઔંસ (ઓલ-ટાઇમ હાઈથી લગભગ 25% નીચે) છે, જ્યારે ભારતીય સોનું (MCX) 1,45,511 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામ (ઓલ-ટાઇમ હાઈથી લગભગ 17% નીચે) છે.
કોટક સિક્યોરિટીઝના કમોડિટી રિસર્ચ હેડ અનિદ્ય બેનર્જીના મતે આ વર્ષે સોનું ફરી ઓલ-ટાઇમ હાઈ સ્પર્શે તે મુશ્કેલ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચવા માટે સોનાએ ત્રણ મહિનાથી ઓછા સમયમાં લગભગ 34% ઉછળવું પડશે, જે વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં (ઊંચા વ્યાજ દરો અને બોન્ડ યીલ્ડ) સરળ નથી. જોકે ભારતમાં રૂપિયાની સ્થિતિ અને આયાત જકાતને કારણે ઘરેલુ ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ કરતાં ઓછા ઘટ્યા છે.
ટેકનિકલ રીતે 4,100 થી 4,110 ડોલરનો વ્યાપ સોના માટે મજબૂત સપોર્ટ ઝોન છે. જો સોનું આ સ્તરથી નીચે જાય છે અને તે ત્યાં બંધ થાય છે, તો વધુ ઘટાડો થઈ શકે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં 4,100 ડોલરનું સ્તર તૂટે તો આગળનો સપોર્ટ 4,000 ડોલર અને ત્યારબાદ 3,880-3,900 ડોલરની આસપાસ છે. ટૂંકમાં વર્તમાન સ્તરથી 4% થી 7% સુધીનો વધારાનો ઘટાડો થઈ શકે છે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ ઘટે તો ભારતમાં સોનું 1,43,500 રૂપિયા અને પછી 1,40,000 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામ સુધી આવી શકે છે.
ઓગમોન્ટના મુખ્ય અનુસંધાન અધિકારી ડો. રેનીશા ચીનાનીના જણાવ્યા અનુસાર જો અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વ એકથી વધુ વખત વ્યાજ દર વધારે તો સોનું 3,800 ડોલર (1,36,000-1,37,000 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામ) સુધી સરકી શકે છે. જોકે આનાથી મોટા ઘટાડાની શક્યતા ખૂબ ઓછી છે.
ભાવમાં રેકોર્ડ ઊંચાઈથી આવેલા ઘટાડા છતાં ખરીદદારો બજારમાંથી ગાયબ થયા નથી. સપ્ટેમ્બરમાં પૂરી થયેલી ત્રિમાસિકમાં વૈશ્વિક ગોલ્ડ ETFમાં 31 અબજ ડોલરનું રેકોર્ડ રોકાણ આવ્યું. વિશ્વની કેન્દ્રીય બેંકો સતત સોનું ખરીદી રહી છે. ઓગસ્ટમાં 39 ટનની ખરીદી પછી સપ્ટેમ્બરમાં પણ કેન્દ્રીય બેંકોની ખરીદીમાં વધારો નોંધાયો છે. ભારત જેવા દેશોમાં તહેવારોની મોસમ અને ગ્રાહકોનું વર્તન સોનાની ભૌતિક માંગને ટકાવી રાખવામાં મદદ કરી રહ્યું છે.
ઓક્ટોબરની FOMC બેઠકમાં વ્યાજ દરમાં ફેરફાર ન થવાની શક્યતા 85% થી વધુ છે. જો ઓક્ટોબરમાં દર નહીં વધે તો સોના માટે રાહતની વાત હશે. જોકે ડિસેમ્બરમાં દર વધવાની શક્યતા 70% થી વધુ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. અમેરિકી 10-વર્ષીય ટ્રેઝરી યીલ્ડ 5% ની આસપાસ છે. જો યીલ્ડ અને ડોલર ઇન્ડેક્સમાં નરમાઈ આવે તો સોનાને મજબૂતી મળશે. અમેરિકા-ઈરાન તણાવ અને ક્રૂડ ઓઈલની ઊંચી કિંમતો પણ ફુગાવા અને બજારના મૂડને પ્રભાવિત કરી રહ્યા છે, જેથી સોનાની સેફ-હેવન માંગને ટેકો મળે છે.