જાન્યુઆરી 2026માં સોનું તેની સર્વોચ્ચ સપાટી 1.80 લાખ રૂપિયા પ્રતિ તોલા પર પહોંચ્યું હતું. હવે ધનતેરસ પહેલા તે 1.44 લાખ રૂપિયા પ્રતિ તોલા થઈ ગયું છે, એટલે કે 20%નો ઘટાડો. છેલ્લા એક મહિનામાં સોનું 10,000 રૂપિયા સુધી ઘટ્યું છે. આ ઘટાડા પછી રોકાણકારોમાં શું ખરીદવું જોઈએ તે અંગે ચર્ચા છે. ભાસ્કરે ત્રણ નિષ્ણાતો સાથે વાત કરીને આગામી 1થી 5 વર્ષમાં સોનાની દિશા સમજવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
નિષ્ણાતોના મતે સોનાના ભાવમાં આ ઘટાડો અસ્થાયી છે. લાંબા ગાળે સોનું ચમકશે તેવું તેઓ માને છે. તેમણે ત્રણ મુખ્ય કારણો દર્શાવ્યા છે.
1. અમેરિકાનું વધતું દેવું ડોલરને નબળો બનાવશે
અમેરિકાનું અર્થતંત્ર 30 ટ્રિલિયન ડોલરનું છે, પરંતુ તેના પર લગભગ 40 ટ્રિલિયન ડોલરનું દેવું છે. આ દેવું ચૂકવવા માટે અમેરિકા પાસે ત્રણ વિકલ્પો છે: પોતાને નાદાર જાહેર કરવું, જીડીપી વધારવી (જે ધીમી પ્રક્રિયા છે) અથવા મોંઘવારી વધારીને દેવાનું મૂલ્ય ઘટાડવું. ઉદાહરણ તરીકે, 10 વર્ષ પહેલા લીધેલી 15 લાખની લોનનું આજે મૂલ્ય ઘટી ગયું છે કારણ કે મોંઘવારીને કારણે એ જ ઘર 60 લાખમાં આવે છે. અમેરિકા પણ આ જ રીતે મોંઘવારી વધારીને દેવું ઓછા મૂલ્યે ચૂકવે છે. આને કારણે લોકો સોનાને સુરક્ષિત રોકાણ માનીને વધુ ખરીદે છે, જેથી ભાવ વધે છે.
2. ચીન અને ભારત સોનાનો ભંડાર વધારી રહ્યા છે
રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ પછી અમેરિકાએ રશિયાનું 300 અબજ ડોલરનું રિઝર્વ ફ્રીઝ કર્યું હતું. આથી ભારત, ચીન અને પોલેન્ડ જેવા દેશોને લાગ્યું કે તેમના ડોલર રિઝર્વ ત્યાં સુધી જ સુરક્ષિત છે જ્યાં સુધી અમેરિકા ઈચ્છે. તેથી હવે દેશો ભૌતિક સોનું જમા કરી રહ્યા છે. 2016થી 2026 વચ્ચે ચીને તેના ફોરેન એક્સચેન્જ રિઝર્વમાં 27% અને ભારતે 57% સોનું વધાર્યું છે. માત્ર સપ્ટેમ્બર 2026માં ચીને 23 ટન સોનું ખરીદ્યું છે. માંગ વધુ હોવાથી ભાવ વધશે.
3. અમેરિકા સોનાનું પુનર્મૂલ્યાંકન કરી શકે છે
અમેરિકા પાસે દુનિયાનો સૌથી મોટો 8,133 ટન સોનાનો ખજાનો છે, પરંતુ તેની કિંમત 1970ના દાયકાના 42.22 ડોલર પ્રતિ ઔંસ પર નોંધાયેલી છે. જો અમેરિકા આ સોનાનું પુનર્મૂલ્યાંકન કરે તો એક જ ઝાટકે વૈશ્વિક સ્તરે સોનાના ભાવ 25% સુધી વધી શકે છે.
કેડિયા એડવાઈઝરીના સ્થાપક અજય કેડિયા કહે છે કે 2026ની શરૂઆતમાં સોનું સર્વોચ્ચ સપાટીએ પહોંચ્યું ત્યારે રિટેલ ટ્રેડર્સે ઉધાર લઈને રોકાણ કર્યું હતું. જ્યારે કોઈ એસેટમાં જરૂરિયાતથી વધુ ખરીદી થાય અને તે ઉધાર પર ટકેલી હોય ત્યારે ભાવ ઘટે છે. આથી ઓક્ટોબરમાં સોનું 1.80 લાખથી ઘટીને 1.40 લાખની નીચે આવ્યું. તેમણે જણાવ્યું કે આગામી 3-5 વર્ષો સુધી ચીન અને ભારત સોનાનો ભંડાર વધારતા રહેશે, જેથી ભાવ ફરી વધશે.
ઇન્ડિયા ચાર્ટ્સના રોહિત શ્રીવાસ્તવ ટેકનિકલ ચાર્ટના આધારે જણાવે છે કે રૂપિયો મજબૂત થવાથી સોનાની તેજી ધીમી રહેશે. ભારતમાં સોનું મોંઘું રહ્યું કારણ કે ડોલર સામે રૂપિયો નબળો પડ્યો. 10 વર્ષ પહેલા ડોલર 66 રૂપિયા હતો, આજે 95 થયો છે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનું સસ્તું થાય અને રૂપિયો મજબૂત થાય તો ભારતમાં પણ ભાવ ઘટશે. હાલમાં ડોલરમાં મોટો ઘટાડો આવવાનો છે, જેથી રૂપિયો મજબૂત થશે અને સોનું સસ્તું થઈ શકે છે.
એકંદરે નિષ્ણાતો માને છે કે સોનાના ભાવમાં આ ઘટાડો અસ્થાયી છે અને લાંબા ગાળે સોનું ચમકશે. જોકે રોકાણકારોએ ઉતાવળ ન કરવી જોઈએ અને પોતાની જોખમ ક્ષમતા પ્રમાણે નિર્ણય લેવો જોઈએ.