નવી દિલ્હી: તહેવારો અને લગ્નની સીઝન પહેલાં જ બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ (BIS)એ સોનાના ઘરેણાં અને આર્ટવર્ક પર લાગતી હોલમાર્કિંગ ફીમાં વધારો કર્યો છે. હવે જ્વેલર્સે પ્રતિ આર્ટિકલ 45 રૂપિયાને બદલે 75 રૂપિયા ચૂકવવા પડશે. આ ફેરફાર BIS (હોલમાર્કિંગ) સુધારા નિયમ, 2026 હેઠળ લાગુ કરવામાં આવ્યો છે.
જોકે, આ ફી વધારાનો અર્થ એ નથી કે ગ્રાહકોએ દરેક સોનાના ઘરેણાં પર 30 રૂપિયાનો વધારાનો ચાર્જ ચૂકવવો જ પડશે. નવા નિયમો અનુસાર, માન્યતા પ્રાપ્ત એસેઇંગ એન્ડ હોલમાર્કિંગ સેન્ટર્સ (AHCs)માં સોનાના આર્ટિકલ જમા કરાવનારા જ્વેલર્સને હવે પ્રતિ આર્ટિકલ 75 રૂપિયા ચૂકવવા પડશે. પ્રતિ કન્સાઇનમેન્ટની ન્યૂનતમ ફી 200 રૂપિયા યથાવત રહેશે. પ્રતિ આર્ટિકલ હોલમાર્કિંગ ફીમાં 30 રૂપિયા એટલે કે લગભગ 67%નો વધારો થયો છે. ચાંદીની વસ્તુઓ માટે હોલમાર્કિંગ ફી 35 રૂપિયા પ્રતિ આર્ટિકલ પર સ્થિર રાખવામાં આવી છે. તેના માટે ન્યૂનતમ કન્સાઇનમેન્ટ ચાર્જ 150 રૂપિયા નક્કી છે.
શું ખરીદદારોના ખિસ્સા પર સીધી 30 રૂપિયાની અસર પડશે? તેનો સીધો જવાબ છે – ના, તે જરૂરી નથી. 75 રૂપિયાની ફી જ્વેલર્સ દ્વારા હોલમાર્કિંગ સેન્ટર્સને આપવામાં આવે છે. નોટિફિકેશનમાં ખરીદદારો પાસેથી સીધી આ રકમ વસૂલવાનો કોઈ આદેશ નથી. જ્વેલર્સ ઈચ્છે તો આ 30 રૂપિયાના વધારાના ખર્ચને પોતે ભોગવી શકે છે અથવા તો તેને ઘરેણાંના મેકિંગ ચાર્જ અને ઓવરઓલ પ્રાઈસિંગમાં ઉમેરી શકે છે.
કન્સાઈનમેન્ટ સાઈઝનું ગણિત: મિનિમમ કન્સાઈનમેન્ટ ફી 200 રૂપિયા છે. જો કોઈ જ્વેલર એકસાથે ફક્ત એક જ પીસ હોલમાર્કિંગ માટે મોકલે છે, તો તેને 75 રૂપિયાને બદલે 200 રૂપિયાનું ન્યૂનતમ શુલ્ક ચૂકવવું પડશે.
નોટિફિકેશનમાં એ પણ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે કે હોલમાર્કિંગ સેન્ટર્સ દ્વારા BISને કેટલી રકમ આપવામાં આવશે. સોનું: પ્રતિ આર્ટિકલ 7.50 રૂપિયા (ઓછામાં ઓછા 20 રૂપિયા પ્રતિ કન્સાઇનમેન્ટ). ચાંદી: પ્રતિ આર્ટિકલ 3.50 રૂપિયા (ઓછામાં ઓછા 15 રૂપિયા પ્રતિ કન્સાઇનમેન્ટ). લાગુ પડતા ટેક્સ અલગથી ઉમેરવામાં આવશે.
BIS અનુસાર, હોલમાર્કિંગનો મુખ્ય હેતુ ખરીદદારોને સોના અથવા ચાંદીની શુદ્ધતાનું થર્ડ-પાર્ટી એશ્યોરન્સ આપવાનો છે. સોનાના ઘરેણાં ખરીદતી વખતે ગ્રાહકોએ 3 મુખ્ય ઓળખ ચિહ્નો અવશ્ય જોવા જોઈએ: BISનો સ્ટાન્ડર્ડ માર્ક, શુદ્ધતા અથવા ફાઇનનેસ (જેમ કે 22K916) અને 6-ડિજિટનો HUID નંબર. વર્તમાનમાં BIS સોનાના ઘરેણાં માટે 6 ગ્રેડ્સમાં હોલમાર્કિંગની મંજૂરી આપે છે – 14K (585), 18K (750), 20K (833), 22K (916), 23K (958) અને 24K (995). HUID નંબરની મદદથી ખરીદદારો કોઈપણ દુકાન પર નિર્ભર રહ્યા વિના એપ કે સિસ્ટમ દ્વારા શુદ્ધતાની વિગતો જાતે ચેક કરી શકે છે.
હોલમાર્ક યુનિક આઇડેન્ટિફિકેશન એટલે કે HUID એક 6-ડિજિટનો આલ્ફાન્યૂમેરિક કોડ હોય છે. તે દરેક સોનાના ઘરેણાંને એક અલગ ઓળખ આપે છે. 'BIS CARE App' પર આ કોડ નાખીને ગ્રાહક એ જાણી શકે છે કે ઘરેણું કયા જ્વેલરનું છે, તેની હોલમાર્કિંગ કયા સેન્ટર પર થઈ છે અને તેની અસલી શુદ્ધતા કેટલી છે.