નવરાત્રીમાં ગરબા રમવું એ માત્ર આનંદ અને મનોરંજનનું સાધન નથી, પણ શરીરને સક્રિય રાખવાની એક સારી રીત પણ છે. ગરબા રમતી વખતે હૃદયના ધબકારા વધે છે અને શરીરની સહનશક્તિની કસોટી થાય છે. નિયમિત ગરબા રમવાથી શારીરિક ફિટનેસ સુધરી શકે છે. પરંતુ ફક્ત ગરબા રમી શકાય એટલે હૃદય સંપૂર્ણ સ્વસ્થ છે એમ માની લેવું યોગ્ય નથી.
હૃદયની તંદુરસ્તી જાણવા માટે ફક્ત વજન માપવું કે રક્ત પરીક્ષણ કરાવવું પૂરતું નથી. તમારી શારીરિક ક્ષમતા, કસરત દરમિયાન થતી તકલીફો અને હૃદયના ધબકારા સામાન્ય થવાની ગતિ પણ મહત્વપૂર્ણ સંકેત આપે છે. કેટલીક સરળ કસરતો દ્વારા તમે તમારી ફિટનેસનો પ્રાથમિક અંદાજ મેળવી શકો છો. જોકે, આ ટેસ્ટ હૃદયરોગનું નિદાન કરી શકતા નથી.
1. સીડી ચઢવાની ક્ષમતા: સીડી ચઢતી વખતે તમને કેટલો થાક લાગે છે અને શ્વાસ કેટલો ફૂલે છે તેના પર ધ્યાન આપો. સામાન્ય ગતિએ સીડી ચઢતી વખતે જો અસામાન્ય શ્વાસની તકલીફ, છાતીમાં દુખાવો કે ચક્કર ન આવે, તો તે તમારી શારીરિક ક્ષમતા માટે સકારાત્મક સંકેત હોઈ શકે છે. પરંતુ ફક્ત સીડી ચઢી શકવાથી હૃદય સંપૂર્ણ સ્વસ્થ છે એવું નક્કી કરી શકાય નહીં.
2. ખુરશી પરથી ઊભા થવાની કસરત: આ કસરત પગના સ્નાયુઓની તાકાત અને શરીરના સંતુલનનો અંદાજ મેળવવામાં મદદ કરે છે. એક મજબૂત ખુરશી પર બેસો અને સુરક્ષિત રીતે વારંવાર ઊભા થવાનો તથા ફરી બેસવાનો પ્રયાસ કરો. તમે કેટલી સરળતાથી આ કસરત કરો છો તે તમારી શારીરિક તંદુરસ્તીનો એક સંકેત બની શકે છે. પરિણામ ઉંમર, સંતુલન અને અન્ય શારીરિક પરિબળો પર પણ આધાર રાખે છે.
3. કસરત પછી ધબકારા સામાન્ય થવાની ગતિ: શારીરિક પ્રવૃત્તિ કર્યા પછી હૃદયના ધબકારા ધીમે ધીમે સામાન્ય થવા લાગે છે. કસરત પહેલાં અને પછી તમારા ધબકારા માપીને તેમાં થતો ફેરફાર જાણી શકાય છે. ધબકારા કેટલી ઝડપથી ઘટે છે તેના પરથી શરીરની પુનઃપ્રાપ્તિ વિશે થોડી માહિતી મળે છે. જોકે, એક જ આંકડાના આધારે હૃદયની તંદુરસ્તી કે નબળાઈ નક્કી કરવી યોગ્ય નથી.
4. ગરબા રમવાની ક્ષમતા: ગરબા દરમિયાન શરીર સક્રિય રહે છે અને હૃદયના ધબકારા વધે છે. જો તમે નિયમિત ગરબા રમી શકો અને તેમાં અસહજતા ન થાય, તો તે સારી શારીરિક ફિટનેસનો સંકેત હોઈ શકે છે. પરંતુ ગરબા રમવાની ક્ષમતા પરથી જ હૃદય સંપૂર્ણ સ્વસ્થ છે એવું નક્કી કરી શકાય નહીં.
આ પરીક્ષણો ફક્ત સામાન્ય ફિટનેસનો અંદાજ આપે છે. તે હૃદયની નબળાઈ કે હૃદયરોગની ખાતરી આપતા નથી. જો તમને છાતીમાં દુખાવો, અસામાન્ય શ્વાસ ચઢવો, ચક્કર આવવા કે બેભાન થવા જેવાં લક્ષણો દેખાય, તો તરત કસરત બંધ કરો અને તબીબી સલાહ લો. હૃદયની સાચી સ્થિતિ જાણવા માટે ડૉક્ટરની તપાસ જરૂરી છે.
(અસ્વીકૃતિ: આ લેખ ફક્ત જાણકારી માટે છે. તેનો ઉપયોગ કરતા પહેલાં તમારા તબીબ અથવા નિષ્ણાતની સલાહ ચોક્કસ લેવી.)