ફ્રાન્સમાં શિક્ષણ વ્યવસ્થા સામે વિદ્યાર્થીઓનો ઉગ્ર રોષ ફાટી નીકળ્યો છે. 21 સપ્ટેમ્બરથી સેન્ટ-એક્સુપરી હાઈસ્કૂલથી શરૂ થયેલું આ આંદોલન દેશવ્યાપી બન્યું છે. અત્યાર સુધીમાં 6000થી વધુ લોકોની અટકાયત થઈ છે અને 2.56 લાખ લોકો રસ્તા પર ઉતર્યા છે. શિક્ષકોની અછત અને સંસાધનોના અભાવને કારણે અનેક શાળાઓ બંધ રહી છે. આ આંદોલન 1968ના ઇતિહાસને તાજો કરી રહ્યું છે.
એક શાળાથી શરૂ થયેલું ફ્રાન્સનું વિદ્યાર્થી આંદોલન જોતજોતામાં એક મોટા રાષ્ટ્રીય સંકટમાં પરિવર્તિત થઈ ગયું છે. દેશભરમાં 6000થી વધુ લોકોની અટકાયત કરવામાં આવી છે, 2.56 લાખ લોકો રસ્તા પર ઉતર્યા છે અને અનેક શાળાઓ બંધ રાખવામાં આવી છે. ફ્રાન્સની શિક્ષણ વ્યવસ્થા અને વહીવટી તંત્ર સામે છાત્રોનો આ રોષ કેમ ભડક્યો, તેના વિશે વિગતવાર જાણીએ.
ફ્રાન્સમાં 21 સપ્ટેમ્બરના રોજ સેન્ટ-એક્સુપરી હાઈ સ્કૂલથી આ આંદોલનની શરૂઆત થઈ હતી, જે જોતજોતામાં જંગલની આગની જેમ સમગ્ર દેશમાં ફેલાઈ ગયું. પેરિસથી લઈને લિલી અને માર્સિલે સુધી આ વિરોધ પ્રદર્શન વ્યાપક બન્યા છે, જેના કારણે સેંકડો શાળાઓ બંધ કરવી પડી છે અને ફ્રાન્સના રસ્તાઓ પર વિદ્યાર્થીઓની વિશાળ ભીડ જોવા મળી રહી છે.
સત્તાવાર આંકડાઓ મુજબ, મંગળવારે ફ્રાન્સભરમાં આશરે 2.56 લાખ લોકોએ પ્રદર્શન કર્યું હતું, જેમાં એકલા પેરિસમાં જ લગભગ 56 હજાર લોકો એકઠા થયા હતા. જ્યારે છાત્ર સંગઠનોએ પ્રદર્શનકારીઓની આ સંખ્યા 4.5 લાખ સુધીની હોવાનો દાવો કર્યો છે.
આ આંદોલન પાછળનું મુખ્ય કારણ ફ્રાન્સની કથળેલી શિક્ષણ વ્યવસ્થા છે. વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકો ખચાખચ ભરેલા વર્ગખંડો, શિક્ષકોની અછત અને સંસાધનોના અભાવ સામે વિરોધ નોંધી રહ્યા છે. વર્ષ 2008ની સરખામણીમાં શિક્ષકોની સંખ્યા ઘટી છે, જ્યારે સેકન્ડરી શાળાઓમાં વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં આશરે 2.5 લાખનો વધારો થયો છે.
પેરિસમાં પ્રદર્શન દરમિયાન સ્થિતિ અત્યંત તણાવપૂર્ણ બની હતી. દંગા-નિયંત્રિત કરનાર પોલીસ અને પ્રદર્શનકારીઓ વચ્ચે ઉગ્ર અથડામણ થઈ હતી, જેમાં પોલીસે ટીયરગેસ છોડ્યો હતો અને અનેક સ્થળોએ આગજનીની ઘટનાઓ પણ સામે આવી હતી. આ વિરોધ દરમિયાન કચરાપેટીઓ તેમજ શાળાની ડેસ્ક અને ખુરશીઓમાં આગ લગાડી દેવામાં આવી હતી.
છેલ્લા કેટલાક સપ્તાહોમાં 6000થી વધુ લોકોને હિરાસતમાં લેવામાં આવ્યા છે, જેમાં મોટાભાગના સગીરો છે અને તેમના અગાઉનો કોઈ અપરાધિક રેકોર્ડ ન હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે. આ હિંસા અને ઘર્ષણમાં 215 વિદ્યાર્થીઓ અને 85 શિક્ષણ કર્મચારીઓ ઘાયલ થયા છે.
સરકારે વિદ્યાર્થીઓની કેટલીક માંગણીઓ પર છૂટછાટ આપવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો અને શિક્ષણ મંત્રીની વિધાર્થી નેતાઓ સાથે બેઠક પણ યોજાઈ હતી, પરંતુ કોઈ નક્કર સમજૂતી સુધી પહોંચી શકાયું નહીં. સરકારના પ્રયાસો અને ઓનલાઈન પોર્ટલ છતાં વિદ્યાર્થીઓનો રોષ શાંત થયો નથી અને હજુ પણ મોટા વિરોધ પ્રદર્શનોનું એલાન કરવામાં આવી રહ્યું છે.
આ આંદોલન ઇતિહાસના 1968ના પ્રદર્શનોની યાદ અપાવી રહ્યું છે, જ્યારે વિધાર્થીનું આંદોલન રાષ્ટ્રીય હડતાલમાં ફેરવાઈ ગયું હતું. રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીથી બિલકુલ પહેલાં થઈ રહેલા આ પ્રદર્શનોએ ફ્રાન્સની સરકાર અને અર્થવ્યવસ્થાની મુશ્કેલીઓમાં ભારે વધારો કરી દીધો છે.