વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય શેરબજારમાંથી નાણાં ઉપાડવાનું ચાલુ રાખ્યું છે. NSDLના આંકડા મુજબ, ઓક્ટોબર મહિનામાં વિદેશી રોકાણકારોએ અત્યાર સુધીમાં ઇક્વિટી માર્કેટમાંથી ₹44,166 કરોડ ઉપાડ્યા છે. આ સાથે 2026માં અત્યાર સુધીનો કુલ નેટ આઉટફ્લો ₹3.04 લાખ કરોડને વટાવી ગયો છે. આ આંકડો 2025માં નોંધાયેલા કુલ ₹1.66 લાખ કરોડ કરતાં લગભગ બમણો છે.
આ ઉપાડ પાછળ મુખ્યત્વે ત્રણ કારણો જવાબદાર છે: ક્રૂડ ઓઇલની ઊંચી કિંમતો, મજબૂત અમેરિકન ડૉલર અને 10 વર્ષના અમેરિકી બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો. આ ઉપરાંત, ઉત્તર એશિયાઈ બજારોમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) સંબંધિત કંપનીઓમાં આવેલી તેજી પણ વિદેશી રોકાણકારોને આકર્ષી રહી છે.
સપ્ટેમ્બરમાં પણ વેચવાલી ચાલુ હતી, જ્યારે વિદેશી રોકાણકારોએ ₹35,861 કરોડના શેર વેચ્યા હતા. તે પહેલાં જુલાઈમાં FPIsએ ₹20,200 કરોડ અને ઓગસ્ટમાં ₹29,631 કરોડનું રોકાણ કર્યું હતું.
ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લેટફોર્મ Trackkના સહ-સ્થાપક અને CEO વેદાંત ગુપ્તે જણાવ્યું કે આ વેચવાલીને ભારતમાં રોકાણના ખરાબ વાતાવરણ તરીકે નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક બજારોમાં નાણાંની પુનઃગોઠવણ તરીકે જોવી જોઈએ. ગલ્ફ સપ્લાયના જોખમને કારણે ક્રૂડના ભાવ ઊંચા રહ્યા છે, જ્યારે મજબૂત ડૉલર અને US યીલ્ડ્સ નાણાંને સુરક્ષિત વિકલ્પો તરફ ખેંચી રહ્યા છે. FPIs ઉત્તર એશિયાઈ બજારોમાં AI રેલીનો પીછો કરી રહ્યા છે, જ્યાં વેલ્યુએશન હાલ સસ્તા જણાઈ રહ્યા છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ડોમેસ્ટિક ઇન્સ્ટિટ્યૂશનલ ઇન્વેસ્ટર્સ (DIIs) અને રિટેલ રોકાણકારોએ આ દબાણને મોટા ભાગે સંભાળી લીધું છે, જે દર્શાવે છે કે ભારતીય બજારનો પાયો મજબૂત છે.
જિયોજિત ઇન્વેસ્ટમેન્ટ્સ લિમિટેડના ચીફ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ વીકે વિજયકુમારે કહ્યું કે FPIની વેચવાલી આ વર્ષે ભારતીય બજારના નબળા પ્રદર્શનનું મુખ્ય કારણ છે. 2026માં અત્યાર સુધી નિફ્ટીએ -13.87%નું રિટર્ન આપ્યું છે. તેમણે જણાવ્યું કે 10 વર્ષના અમેરિકી સરકારી બોન્ડ પર જોખમમુક્ત રિટર્ન 5.2%થી ઉપર છે, તેથી વિદેશી રોકાણકારો માટે ભારતમાંથી નાણાં પાછાં ખેંચવા સ્વાભાવિક છે. જ્યાં સુધી અમેરિકી બોન્ડ યીલ્ડ ઊંચી રહેશે, ત્યાં સુધી વેચવાલી ચાલુ રહી શકે છે; ભારતીય શેરોના વેલ્યુએશન આકર્ષક બનશે ત્યારે સ્થિતિ બદલાશે.
ઇક્વિટી ઉપરાંત, વિદેશી રોકાણકારોએ ડેટ (કર્જ) માર્કેટમાંથી પણ નાણાં પાછાં ખેંચ્યાં છે. સપ્ટેમ્બરમાં FPIsએ ફુલી ઍક્સેસિબલ રૂટ (FAR) મારફતે ₹1,921 કરોડ અને વૉલન્ટરી રિટેન્શન રૂટ (VRR) મારફતે ₹233 કરોડ ઉપાડ્યા, જ્યારે જનરલ રૂટ મારફતે ₹4,729 કરોડનું રોકાણ કર્યું.
ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટર્સ (FPI) એટલે વિદેશી રોકાણકારો, જે કોઈ દેશના શેર, બોન્ડ કે નાણાકીય સંપત્તિઓમાં રોકાણ કરે છે. તેઓ કંપનીના સંચાલનમાં સીધો ભાગ લેતા નથી, પરંતુ નાણાકીય વળતર માટે રોકાણ કરે છે. ફુલી ઍક્સેસિબલ રૂટ (FAR) એ RBI દ્વારા શરૂ કરાયેલો માર્ગ છે, જેના હેઠળ વિદેશી રોકાણકારો નિર્ધારિત સરકારી સિક્યોરિટીઝમાં કોઈ મર્યાદા વિના રોકાણ કે વેચાણ કરી શકે છે.