ભારતીય શેરબજારમાંથી વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs)ની વેચવાલી ઓક્ટોબર મહિનામાં પણ ચાલુ રહી છે. ઓક્ટોબરમાં FPIsએ ભારતીય ઇક્વિટી બજારમાંથી કુલ ₹34,843 કરોડ ઉપાડી લીધા છે. આ સતત બીજો મહિનો છે જ્યારે વિદેશી રોકાણકારોએ બજારમાં ભારે વેચવાલી કરી છે.
વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલની ઊંચી કિંમતો, દુનિયાભરમાં ઊંચા વ્યાજદર અને કંપનીઓના નબળા ત્રિમાસિક પરિણામોના અંદાજને કારણે વિદેશી રોકાણકારોનું સેન્ટિમેન્ટ પ્રભાવિત થયું છે.
જોકે, ઓક્ટોબરના અંતિમ સપ્તાહ (26-30 ઓક્ટોબર) દરમિયાન વિદેશી રોકાણકારોએ વલણ બદલતાં બજારમાં ₹6,300 કરોડનું નેટ એટલે કે ચોખ્ખું રોકાણ કર્યું, જ્યારે તેના અગાઉના સપ્તાહમાં (23 ઓક્ટોબરે પૂરું થયેલા સપ્તાહમાં) તેમણે ₹2,700 કરોડની વેચવાલી કરી હતી.
સેન્ટ્રલ ડિપોઝિટરી સર્વિસિસ લિમિટેડ (CDSL)ના આંકડા મુજબ, ઑક્ટોબર પહેલાં સપ્ટેમ્બર મહિનામાં પણ વિદેશી રોકાણકારો (FPIs)એ ભારતીય શેરબજારમાંથી ₹35,861 કરોડ ઉપાડી લીધા હતા. આ પહેલાં જુલાઈમાં ₹20,200 કરોડ અને ઑગસ્ટમાં ₹29,631 કરોડનું નેટ રોકાણ આવ્યું હતું.
ઑક્ટોબરની નવી વેચવાલી સહિત, વર્ષ 2026માં અત્યાર સુધી ભારતીય ઇક્વિટી બજારમાંથી FPIsનો કુલ આઉટફ્લો ₹2.95 લાખ કરોડના સ્તરે પહોંચી ગયો છે.
ઑક્ટોબરના અંતિમ સપ્તાહમાં આવેલા સુધારાથી બજારનું શોર્ટ-ટર્મ સેન્ટિમેન્ટ તો સુધર્યું છે, પરંતુ બજારના જાણકારોનું કહેવું છે કે માત્ર એક સપ્તાહની ખરીદીને ટ્રેન્ડમાં કાયમી બદલાવ (રિવર્સલ) ગણી શકાય નહીં.
કેશ માર્કેટમાં 30 ઑક્ટોબરે સમાપ્ત થયેલા છેલ્લા ચાર ટ્રેડિંગ સેશનમાંથી ત્રણમાં FPIs નેટ ખરીદદાર રહ્યા. આનાથી ભારતીય શેરોને લઈને વિદેશી રોકાણકારોના વલણમાં ધીમે ધીમે સુધારાના સંકેતો મળી રહ્યા છે.
ઑક્ટોબરના છેલ્લા અઠવાડિયામાં વિદેશી રોકાણકારો તરફથી થયેલી ખરીદારીના જોરે નિફ્ટી ફરી એકવાર 23,000નું સ્તર પાર કરવામાં સફળ રહ્યો.
માર્કેટ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, FPIsની સતત ચાલી રહેલી વેચવાલી છતાં ડોમેસ્ટિક ઇન્સ્ટિટ્યૂશનલ ઇન્વેસ્ટર્સ (DIIs)એ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી. DIIsએ વિદેશી રોકાણકારોની વેચવાલીના દબાણને સંભાળ્યું અને બજારમાં સ્થિરતા જાળવી રાખી.
ઑક્ટોબર મહિનામાં વિદેશી રોકાણકારોની પસંદગી અને નાપસંદગીમાં સ્પષ્ટ તફાવત જોવા મળ્યો. એક તરફ FPIsએ લાર્જ-કેપ ફાઇનાન્શિયલ (બેન્કિંગ અને નાણાકીય) શેરોમાં વેચવાલી ચાલુ રાખી, જ્યારે બીજી તરફ તેઓ પસંદગીની ફાર્માસ્યુટિકલ (દવા), હેલ્થકેર અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ કંપનીઓના શેરોમાં ખરીદી કરતા જોવા મળ્યા.
વેચવાલી અને ખરીદી પાછળનાં પાંચ મુખ્ય કારણો આ પ્રમાણે છે:
કાચા તેલના ભાવ: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ઊંચા ભાવ ભારતમાં મોંઘવારી અને કંપનીઓના નફાના માર્જિન માટે જોખમ ઊભું કરી રહ્યા છે.
અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડ અને યુએસ ફેડ: અમેરિકામાં બોન્ડ યીલ્ડના ઊંચા દરોને કારણે વૈશ્વિક મૂડી ત્યાં ખસેડાઈ રહી છે. જોકે, યુએસ ફેડ દ્વારા વ્યાજદરો સ્થિર રાખવાના નિર્ણયથી થોડો સહારો મળ્યો છે.
આકર્ષક વેલ્યુએશન: વેચવાલીના કારણે ભારતીય લાર્જ-કેપ શેરોના ભાવ આકર્ષક સ્તરે આવી ગયા છે.
સ્થાનિક આર્થિક વૃદ્ધિ: ભારતની મજબૂત આર્થિક વૃદ્ધિના સંકેતોએ વિદેશી રોકાણકારોના સેન્ટિમેન્ટમાં સકારાત્મક બદલાવ લાવ્યો છે.
વૈશ્વિક AI ટ્રેડમાં મંદી: વૈશ્વિક સ્તરે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) સંબંધિત ટ્રેડ્સમાં આવેલી મંદીએ પણ વિદેશી રોકાણકારોના પોર્ટફોલિયો એલોકેશનને અસર કરી.
મીરા મનીના સહ-સ્થાપક આનંદ કે. રાઠીના જણાવ્યા અનુસાર, ઓક્ટોબર મહિના દરમિયાન વિદેશી વેચવાલી ઘણી વધારે રહી છે, જે ક્રૂડ ઓઇલ, વૈશ્વિક વ્યાજદર અને કંપનીઓના પરિણામોને લઈને અનિશ્ચિતતા દર્શાવે છે. વિદેશી ફંડ્સની આગળની ટકાઉ હાજરી વૈશ્વિક મેક્રોઇકોનોમિક પરિસ્થિતિઓ, કાચા તેલના ભાવ અને કંપનીઓની કમાણીના અંદાજ પર નિર્ભર રહેશે.
જિયોજિત ઇન્વેસ્ટમેન્ટ્સના ચીફ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સ્ટ્રેટજિસ્ટ વી. કે. વિજયકુમારે જણાવ્યું કે આકર્ષક વેલ્યુએશન અને યુએસ ફેડના નિર્ણયે રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધાર્યો છે.
બીજી તરફ, બજાજ બ્રોકિંગના ડેપ્યુટી વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ (રિસર્ચ) પવિત્ર મુખર્જીએ કહ્યું કે FPIsનું પરત ફરવું બજાર માટે સકારાત્મક છે, પરંતુ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ તેજીને મર્યાદિત કરી શકે છે.
આગામી સપ્તાહમાં બજારની દિશા કાચા તેલના ભાવ અને અમેરિકી ચૂંટણીઓ પર નિર્ભર રહેશે તેમ જાણકારો માને છે.