રોકાણ માટે ફિક્સ ડિપોઝિટ (FD) ભારતીયો માટે હંમેશાં ભરોસાપાત્ર વિકલ્પ રહ્યો છે. જો તમારી પાસે ₹1 લાખની રકમ હોય અને તમે તેને 10 વર્ષ માટે FDમાં મૂકવાનું વિચારી રહ્યા હો, તો તમને કેટલું વળતર મળશે? 6%, 7% કે 8% વ્યાજ દરે આ રકમ કેટલી થશે? આ સવાલોના જવાબ સમજવા માટે વ્યાજની ગણતરીની રીત જાણવી જરૂરી છે.
ધારો કે તમે 10 વર્ષ માટે ₹1 લાખની ક્યુમ્યુલેટિવ FD કરાવો છો, જેમાં વ્યાજ દર વર્ષે FDમાં જ ઉમેરાય છે. આને ચક્રવૃદ્ધિ (કમ્પાઉન્ડિંગ) કહેવાય. જો વ્યાજ ત્રિમાસિક ધોરણે ઉમેરાય, તો 7% વાર્ષિક દરે 10 વર્ષ પછી ₹1 લાખ લગભગ ₹2 લાખ થઈ શકે છે.
વિવિધ વ્યાજ દરે 10 વર્ષ પછીની રકમ (ત્રિમાસિક ચક્રવૃદ્ધિ સાથે) આ પ્રમાણે થઈ શકે છે:
- 6% વાર્ષિક દરે: લગભગ ₹1,81,940
- 7% વાર્ષિક દરે: લગભગ ₹2,00,966
- 8% વાર્ષિક દરે: લગભગ ₹2,21,964
આ ગણતરી દર્શાવે છે કે લાંબાગાળે વ્યાજ દરમાં નાનો તફાવત પણ મોટી અસર પાડે છે. ઉદાહરણ તરીકે, 6%ને બદલે 8% વ્યાજ મળે તો 10 વર્ષ પછી રકમ લગભગ ₹40,000 વધુ થઈ શકે છે.
ક્યુમ્યુલેટિવ FDમાં વ્યાજ નિયમિતપણે ખાતામાં ન આવતું હોવાથી તે FDમાં ઉમેરાય છે. પછીના ચક્રમાં આ ઉમેરાયેલા વ્યાજ પર પણ વ્યાજ મળે છે. લાંબા ગાળે આ ચક્રવૃદ્ધિનો લાભ વધુ સ્પષ્ટ દેખાય છે. તેથી FD પસંદ કરતી વખતે માત્ર વ્યાજ દર જ નહીં, પણ વ્યાજ ચુકવણીની પદ્ધતિ પણ જોવી જોઈએ.
જો તમારો હેતુ દર મહિને આવક મેળવવાનો હોય, તો મંથલી ઇન્ટરેસ્ટ પેઆઉટ FD અલગ વિકલ્પ છે. તેમાં વ્યાજ દર મહિને ખાતામાં આવે છે, પણ FDમાં ઉમેરાતું નથી. તેથી 10 વર્ષ પછી મળતી પાકતી રકમ ક્યુમ્યુલેટિવ FD કરતાં અલગ હશે; બદલામાં તમને રોકાણ દરમિયાન નિયમિત વ્યાજ મળતું રહેશે.
10 વર્ષની FD કરતા પહેલા આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો: FD ક્યુમ્યુલેટિવ છે કે માસિક પેઆઉટ? સમય પહેલાં ઉપાડવા પર શું નિયમો છે અને પ્રી-મેચ્યોર ક્લોઝર પર કેટલું વ્યાજ મળશે? આ શરતોની અસર તમારા વળતર પર પડી શકે છે.
FDમાંથી મળતું વ્યાજ કરપાત્ર છે. તેના પર તમારા ઇન્કમ ટેક્સ સ્લેબ મુજબ ટેક્સ લાગી શકે છે. આ વાતનું પણ ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
નોંધ: આ માહિતી ફક્ત જાણકારી માટે છે. રોકાણ કરતા પહેલા તમારા નાણાંકીય સલાહકારની સલાહ લો.