એવરેસ્ટ બેઝ કેમ્પની માનવ પ્રવૃત્તિઓ ખુમ્બુ ગ્લેશિયરને ઝડપથી ઓગાળી રહી છે: અભ્યાસ

માઉન્ટ એવરેસ્ટ પર ચઢવાનું સપનું દુનિયાભરના સાહસિકોને રાત-દિવસ હલાવી દે છે, પરંતુ આ સપનું પૂરું કરવાની પ્રક્રિયા દુનિયાના સૌથી ઊંચા પર્વતને ભારે નુકસાન પહોંચાડી રહી છે. પર્વતારોહણની સિઝનમાં એવરેસ્ટ બેઝ કેમ્પ હજારો લોકોથી ઉભરાઈ જાય છે, અને ત્યાંની માનવ પ્રવૃત્તિઓ, ખાસ કરીને ઇંધણનો ઉપયોગ અને માનવ પેશાબ, ખુમ્બુ ગ્લેશિયરને ઝડપથી પીગળાવી રહ્યા છે.

'પ્રાદેશિક પર્યાવરણીય પરિવર્તન' જર્નલમાં પ્રકાશિત 2023ના અભ્યાસ મુજબ, બેઝ કેમ્પની નીચે અને આસપાસના ગ્લેશિયર પર માનવ પ્રવૃત્તિઓનું અતિશય દબાણ છે. આ અભ્યાસમાં ગ્લેશિયર પીગળવા પાછળ ત્રણ મુખ્ય પરિબળો ગણાવ્યા છે: વૈશ્વિક આબોહવા પરિવર્તન, અશ્મિભૂત ઇંધણનો ભારે ઉપયોગ અને માનવ પેશાબના સ્રાવથી ઉત્પન્ન થતી ગરમી.

આંતરરાષ્ટ્રીય સંશોધકોની ટીમ, જેમાં નેપાળ સરકારના ભૂમિ વ્યવસ્થાપન મંત્રાલયના વરિષ્ઠ સર્વેક્ષણ અધિકારી પણ સામેલ હતા, તેમણે 2023ની વસંત ઋતુમાં બેઝ કેમ્પનો ડેટા એકત્રિત કર્યો. આ સમયગાળા દરમિયાન કેમ્પની રસોઈ, ગરમી અને વીજળી માટે લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ, કેરોસીન અને પેટ્રોલનો મોટા પાયે ઉપયોગ થાય છે.

અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું કે કેમ્પની પ્રવૃત્તિઓથી 6,69,400 મેગાજુલથી લઈને 10,28,948 મેગાજુલ જેટલી પ્રચંડ ગરમી ઊર્જા ઉત્પન્ન થઈ. આ ગરમી આશરે 1,964 ટનથી લઈને 3,020 ટન જેટલો બરફ પીગળાવવા માટે પૂરતી છે. સૌથી અસામાન્ય તારણ એ છે કે પેશાબની ગરમી પણ આ પ્રક્રિયામાં મોટો ભાગ ભજવે છે.

સેટેલાઇટ ડેટા પણ તાપમાનમાં વધારાની પુષ્ટિ કરે છે. લેન્ડસેટ 5, 7 અને 9ના ઉપગ્રહોના ડેટા (1991-2023) દર્શાવે છે કે બેઝ કેમ્પની સપાટીનું તાપમાન દર વર્ષે 0.28°C ના દરે વધ્યું છે. આ વિસ્તાર ખુમ્બુ ગ્લેશિયરના બાકીના સપાટી ભાગો કરતાં બમણી ઝડપે ગરમ થઈ રહ્યો છે.

હાલનો બેઝ કેમ્પ સીધો ગ્લેશિયર પર સ્થિત છે, જે સમસ્યાને વધુ ગંભીર બનાવે છે. સંશોધકો હવે બેઝ કેમ્પને ગ્લેશિયર પરથી ખસેડવાની ભલામણ કરી રહ્યા છે, જેથી સ્થાનિક અસર ઘટાડી શકાય.