આજે ઇલેક્ટ્રિક વાહનોનો ઉપયોગ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. પરંતુ શિયાળાની શરૂઆત થતાં જ ઘણા ડ્રાઇવરોને એક સમસ્યાનો સામનો કરવો પડે છે – વાહનની ડ્રાઇવિંગ રેન્જ અચાનક ઘટી જવી. સામાન્ય દિવસોની સરખામણીમાં શિયાળામાં એક ફુલ ચાર્જ પર વાહન ઓછું અંતર કાપે છે. આ કોઈ મોટી ખામી નથી, પણ એક સામાન્ય વૈજ્ઞાનિક ઘટના છે. જો કેટલીક સરળ બાબતોનું ધ્યાન રાખવામાં આવે, તો લાંબી મુસાફરીમાં પણ રેન્જ સારી રીતે જાળવી શકાય છે.
મોટાભાગના ઇલેક્ટ્રિક વાહનોમાં લિથિયમ-આયન બેટરી વપરાય છે. આ બેટરીનું પ્રદર્શન આસપાસના તાપમાન પર આધાર રાખે છે. જ્યારે તાપમાન ખૂબ નીચું જાય છે, ત્યારે બેટરીની અંદરની રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ ધીમી પડી જાય છે. પરિણામે વાહનને સામાન્ય તાપમાન જેટલી ઝડપથી ઊર્જા મળતી નથી. ભારતમાં ભાગ્યે જ તાપમાન બહુ નીચું જાય છે, તોપણ ઉત્તર અને મધ્ય ભારતમાં શિયાળાની સવારે બેટરી પર સીધી અસર દેખાય છે. ખાસ કરીને જો વાહન રાતભર ખુલ્લામાં પાર્ક કરેલું હોય, તો આ અસર વધુ જણાય છે.
પેટ્રોલ કે ડીઝલ કારમાં કેબિન ગરમ રાખવા એન્જિનની ગરમી વપરાય છે. ઇલેક્ટ્રિક વાહનમાં એન્જિન ન હોવાથી આ શક્ય નથી. તેથી શિયાળામાં કેબિન હીટર, સીટ હીટિંગ અને કાચ પરથી ધુમ્મસ હટાવવાની ડિફોગિંગ સુવિધા વાપરવી પડે છે. આ બધી સુવિધાઓ બેટરીમાંથી સીધી વધારાની ઊર્જા ખેંચે છે. જો હીટર સતત ઊંચા તાપમાને ચાલુ રાખવામાં આવે, તો રેન્જ પર નકારાત્મક અસર પડે છે. નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે હીટિંગનો ઉપયોગ ફક્ત જરૂર પડે ત્યારે જ કરવો.
લાંબી મુસાફરી પહેલાં વાહનમાં પૂરતો ચાર્જ રાખવો જરૂરી છે. રાત્રે વાહનને ખુલ્લા આકાશ નીચે રાખવાને બદલે સારી હવાડા-વ્યવસ્થા ધરાવતા પાર્કિંગ લોટમાં પાર્ક કરવું જોઈએ. ઘણા આધુનિક ઇલેક્ટ્રિક વાહનોમાં ચાર્જિંગ દરમિયાન કેબિનને પહેલેથી ગરમ કરવાની સુવિધા હોય છે. મોબાઇલ એપ્લિકેશન દ્વારા આ ફીચર વાપરી શકાય છે. ચાર્જિંગ દરમિયાન જ કેબિન ગરમ કરી લેવાથી બેટરી પરનો વધારાનો તણાવ ઘટે છે.
ઠંડીના કારણે ટાયરનું દબાણ પણ ઘટે છે. ઓછા દબાણને લીધે રોલિંગ પ્રતિકાર વધે છે, જેથી મોટરને વધુ તાકાત લગાવવી પડે છે અને ઊર્જાનો વપરાશ વધે છે. તેથી શિયાળામાં ટાયરનું નિયમિત નિરીક્ષણ કરવું જોઈએ.
શિયાળામાં રેન્જ ઘટે તો ગભરાવાની જરૂર નથી. આ હંમેશા બેટરી નિષ્ફળતાનો સંકેત નથી. હવામાન સામાન્ય થતાં જ રેન્જ આપમેળે સુધરી જાય છે. જો તાપમાન સામાન્ય થયા પછી પણ રેન્જમાં ફેરફાર ચાલુ રહે, તો બેટરી અને વાહનનું સર્વિસ સેન્ટરમાં નિરીક્ષણ કરાવવું યોગ્ય છે.