દેશમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની માંગ ઝડપથી વધી રહી છે અને EV કારનું વેચાણ પણ ખૂબ વધ્યું છે. એટલે સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવે છે કે EV વેચતા ડીલર્સ સારી કમાણી કરી રહ્યા હશે. પરંતુ કેટલાક રિપોર્ટ્સમાં એવું બહાર આવ્યું છે કે વેચાણ વધવા છતાં ડીલર્સનો નફો અપેક્ષા મુજબ વધી રહ્યો નથી. ચાલો જાણીએ આ પાછળની આખી રમત અને અસલી કારણો શું છે.
પેટ્રોલ અને ડીઝલ વાહનોના વેપારમાં ડીલર્સની કમાણીનો મોટો હિસ્સો સર્વિસિંગ અને સ્પેરપાર્ટ્સના વેચાણમાંથી આવે છે. પરંતુ ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની બનાવટ બિલકુલ અલગ હોય છે. EVમાં એન્જિનના હજારો મૂવિંગ પાર્ટ્સ, ગિયરબોક્સ, સ્પાર્ક પ્લગ અને એન્જિન ઓઈલ જેવી વસ્તુઓ હોતી જ નથી. આથી જ્યારે ગ્રાહકો સર્વિસિંગ માટે વર્કશોપમાં આવે છે ત્યારે તેમનો ખર્ચ ખૂબ ઓછો હોય છે. પરિણામે ડીલર્સને સર્વિસ વર્કશોપમાંથી થતી મોટી કમાણી EV સેગમેન્ટમાં લગભગ નહિવત્ મળી રહી છે.
ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની ડીલરશિપ શરૂ કરવી કે ચલાવવી પેટ્રોલ વાહનોની તુલનામાં ઘણી વધારે ખર્ચાળ સાબિત થઈ રહી છે. ઓટો કંપનીઓના કડક નિયમો હેઠળ ડીલર્સે તેમના શોરૂમમાં હાઈ-પાવર ફાસ્ટ ચાર્જિંગ સ્ટેશન લગાવવું પડે છે, ખાસ તાલીમબદ્ધ ટેકનિકલ સ્ટાફ રાખવો પડે છે અને આગ સામે સુરક્ષા માટે મોંઘી આધુનિક વ્યવસ્થા કરવી પડે છે. આ સિવાય બેટરી જેવી ભારે અને મોંઘી ઇન્વેન્ટરી સ્ટોકમાં રાખવા માટે વધુ વર્કિંગ કેપિટલ અને બેંક લોનના વ્યાજનો બોજ પણ ડીલરોને ઉપાડવો પડે છે.
કાર અને ટુ-વ્હીલર બનાવતી કંપનીઓ ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની શરૂઆતની કિંમતો ઓછી રાખવા માટે ડીલરોને મળતા કમિશન અથવા માર્જિનને ખૂબ ઓછું રાખે છે. શોરૂમનું ભારે ભાડું, વીજળીનું બિલ, કર્મચારીઓના પગાર અને માર્કેટિંગના વધતા ખર્ચને પૂરા કર્યા પછી ડીલરોનો નેટ પ્રોફિટ ખૂબ જ ઓછો બચે છે. પરિણામે ઘણા નાના અને મધ્યમ ડીલરો માત્ર ગાડીઓ વેચવાને બદલે પોતાના રોજિંદા ખર્ચ કાઢવામાં જ સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે.
ઓટો નિષ્ણાતો માને છે કે જો ઓટોમોબાઈલ કંપનીઓએ સમયસર ડીલરોના કમિશન, વોરંટી ક્લેમની ચુકવણી અને વર્કશોપ સપોર્ટમાં સુધારો નહીં કર્યો તો આગામી સમયમાં ડીલરોનો ઉત્સાહ આ સેગમેન્ટમાંથી ઓછો થઈ શકે છે. જોકે જેમ જેમ બજાર મોટું થશે અને ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તથા સેકન્ડ-હેન્ડ EV બજારમાં સુધારો થશે તેમ આ સ્થિતિ બદલાવાની અપેક્ષા છે. પરંતુ હાલમાં શરૂઆતના તબક્કામાં આ બિઝનેસ ડીલરો માટે ખોટનો સોદો સાબિત થઈ રહ્યો છે.