કર્મચારી રાજ્ય વીમા નિગમ (ESIC) એ તેની વિવાદ સમાધાન યોજના, જેને ‘એમનેસ્ટી સ્કીમ 2025’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેની મુદતમાં ત્રણ મહિનાનો વધારો કર્યો છે. હવે નોકરીદાતાઓ અને કર્મચારીઓ 31 ડિસેમ્બર 2026 સુધી આ યોજનાનો લાભ લઈ શકશે. આ નિર્ણયથી કોર્ટની બહાર જૂના કેસોના ઝડપી નિકાલ માટે વધુ સમય મળશે. કેન્દ્ર સરકારે ગુરુવારે, 29 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ આ મુદત વધારાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી હતી.
ESIC દ્વારા આ નિર્ણય વિવિધ હિતધારકો તરફથી મળેલા સૂચનોની સમીક્ષા બાદ લેવામાં આવ્યો છે. અગાઉ આ યોજના 1 ઑક્ટોબર 2025 થી 30 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી અમલમાં હતી. હવે તેને હાલના નિયમો અને શરતો મુજબ 1 ઑક્ટોબર 2026 થી 31 ડિસેમ્બર 2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.
આ યોજના શું છે? ESIC એમનેસ્ટી સ્કીમ એ એક વખત મળતી ખાસ વિવાદ નિવારણ યોજના છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય જૂના ESI કાયદા હેઠળ નિયમોનું પાલન વધારવો અને અદાલતોમાં પેન્ડિંગ કેસોનો બોજ ઘટાડવો છે. આ યોજના દ્વારા નોકરીદાતાઓ ESIC સાથે ચાલી રહેલા કાયદાકીય વિવાદોને કોર્ટની બહાર સુમેળભર્યા વાતાવરણમાં ઉકેલી શકે છે.
યોજના હેઠળ નોકરીદાતાઓ માત્ર બાકી રકમ અને તેના પરનું વ્યાજ ચૂકવીને પોતાના જૂના કેસોનો સરળતાથી અંત લાવી શકે છે. આવા કેસોમાં કોઈ વધારાનો દંડ (ડેમેજિસ) વસૂલવામાં આવશે નહીં. જે નોકરીદાતાઓએ અગાઉથી જ મૂળ બાકી રકમ જમા કરાવી દીધી છે, તેઓ વિવાદિત દંડની માત્ર 10 ટકા રકમ ચૂકવીને કેસ પાછો ખેંચવાની પ્રક્રિયાનો લાભ મેળવી શકે છે.
ESIC તરફથી રેકોર્ડ રજૂ ન કરવા અથવા ચુકવણીમાં વિલંબના કારણે નોંધાયેલા કેસો પણ આ સ્કીમના દાયરામાં આવે છે. જોકે આ માટે નોકરીદાતાએ જરૂરી પાલન પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડશે, ત્યારબાદ અદાલતની મંજૂરીથી કેસ પાછા ખેંચી શકાશે.
સત્તાવાર નિવેદન મુજબ, 31 માર્ચ 2025 સુધી અદાલતોમાં દાખલ થયેલા કેસો આ સ્કીમ હેઠળ પાત્ર ઠરે છે. શ્રમ મંત્રાલયે તમામ હિતધારકોને 31 ડિસેમ્બર 2026 પહેલાં યોજનાનો લાભ લેવા અપીલ કરી છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, કેન્દ્રીય શ્રમ અને રોજગાર મંત્રી મનસુખ માંડવિયાએ તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે દેશમાં ESIC મારફતે આશરે 25 કરોડ લોકોને આરોગ્ય સુરક્ષા પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે.