ક્યારેક બાળકોના અભ્યાસ માટે પૈસાની જરૂર પડે છે, તો ક્યારેક પરિવારના કોઈ સભ્યની તબિયત લથડી જાય છે. ક્યારેક લગ્ન કે ઘર બનાવવા માટે અચાનક મોટી રકમની જરૂર પડે છે. આવા સમયે નોકરી કરતા લોકો માટે પીએફ (ભવિષ્ય નિધિ)ના પૈસા મદદરૂપ બને છે. પરંતુ જરૂરિયાતના સમયે પીએફ ખાતામાંથી પૈસા ઉપાડવા અને તે રકમ બેંક ખાતામાં આવવા સુધીની રાહ જોવી પડે છે. હવે આ મુશ્કેલી ઘટાડવાની તૈયારી ચાલી રહી છે.
કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) પોતાના સભ્યોને UPI દ્વારા પીએફની રકમ ઉપાડવાની સુવિધા આપવાની દિશામાં કામ કરી રહ્યું છે. આ માટે EPFO, UAN પોર્ટલને સભ્યોના UPI ખાતાઓ સાથે જોડવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે અને એક નવી મોબાઇલ એપ પણ લાવવામાં આવવાની વાત કહેવામાં આવી રહી છે.
આ વ્યવસ્થામાં બેંક ખાતા ઉપરાંત BHIM, ફોનપે અને ગૂગલ પે જેવી UPI એપનો ઉપયોગ કરી શકાશે. રિપોર્ટ અનુસાર, આ સુવિધા હેઠળ પાત્ર સભ્યો પોતાના ખાતામાં જમા રકમના 75% સુધીનો હિસ્સો ઉપાડી શકશે. તેના ઔપચારિક લોન્ચની અપેક્ષા ડિસેમ્બર 2026ના અંત સુધી વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
હાલમાં પીએફમાંથી પૈસા ઉપાડવા માટે સભ્યોએ UAN પોર્ટલ પર જઈને ઓનલાઈન ક્લેમ કરવો પડે છે. ત્યારબાદ EPFO તરફથી ક્લેમની ચકાસણી કરવામાં આવે છે અને રકમ બેંક ખાતામાં મોકલવામાં આવે છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં સમય લાગી શકે છે. નવી વ્યવસ્થાનો હેતુ આ રાહ જોવાનો સમય ઘટાડવાનો છે.
આ માટે EPFO બેંકો સાથે મળીને UPI મારફતે પીએફ ઉપાડવાની સુવિધા આપવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. હાલ આ ટ્રાયલ તબક્કામાં છે.
નવી વ્યવસ્થામાં પીએફ ખાતામાંથી ઉપાડની એક મર્યાદા રાખવામાં આવશે. એક વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, નક્કી કરેલી શરતો પૂરી કરતા સભ્યો પોતાના EPF બેલેન્સના 75% સુધીનો હિસ્સો UPI મારફતે ઉપાડી શકશે.
તેનો અર્થ એ છે કે ખાતામાં જમા સંપૂર્ણ રકમ એકસાથે ઉપાડવાની સુવિધા નહીં હોય. હાલના નિયમો મુજબ, ખાતામાં ઓછામાં ઓછી 25% રકમ જાળવી રાખવાની વ્યવસ્થા રહેશે. એટલે કે જરૂરિયાત પડવા છતાં પીએફની સંપૂર્ણ બચત ઉપાડી શકાશે નહીં.
પીએફની રકમ ઘણીવાર મુશ્કેલ સમયમાં લોકો માટે સહારો બને છે. બાળકોના શિક્ષણ, લગ્ન, બીમારી કે ઘર બનાવવા જેવી જરૂરિયાતોમાં આ પૈસા ઉપયોગી થઈ શકે છે. નવી વ્યવસ્થાનો હેતુ પાત્ર સભ્યો માટે આવી જરૂરિયાતોના સમયે રકમ સુધી પહોંચ સરળ બનાવવાનો છે.
જો UPIથી ઉપાડની સુવિધા શરૂ થાય છે, તો પાત્ર રકમ મેળવવા માટે લાંબી ક્લેમ પ્રક્રિયાની રાહ જોવાનો સમય ઘટી શકે છે. જોકે, ઉપાડ કઈ શરતો અને પાત્રતાના આધારે થશે, તેની સંપૂર્ણ માહિતી સુવિધા લોન્ચ થયા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.
રિપોર્ટ અનુસાર, EPFOનું કુલ ભંડોળ આશરે 26 લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયું છે. સંગઠન પાસે 30 કરોડથી વધુ સભ્યો છે, જેમાં આશરે 7.5 કરોડ સક્રિય હોવાનું કહેવાય છે. UPI મારફતે પીએફ ઉપાડવાની સુવિધા શરૂ થયા બાદ આ સભ્યોને ફાયદો થવાની અપેક્ષા છે. જોકે, વાસ્તવિક લાભ એ વાત પર નિર્ભર રહેશે કે આ સુવિધા કયા લોકો માટે ઉપલબ્ધ થાય છે અને તેના હેઠળ ઉપાડના કયા નિયમો નક્કી કરવામાં આવે છે.