દર મહિને પગાર આવે ત્યારે ઘણા કર્મચારીઓ નોંધે છે કે PF (પ્રોવિડન્ટ ફંડ)ની રકમ કપાઈ ગયા પછી જ હાથમાં પગાર આવે છે. એવું વિચારતા લોકો પૂછે છે કે આ કપાત બંધ કરાવી શકાય? ખાસ કરીને સપ્ટેમ્બર 2026માં EPFOના નિયમોમાં થયેલા ફેરફાર પછી આ સવાલ વધુ ચર્ચામાં છે.
શું PF કપાવવું બધા માટે ફરજિયાત છે? જો તમે એવી કંપનીમાં કામ કરો છો જ્યાં 20 કે તેથી વધુ કર્મચારીઓ છે, તો EPFOના નિયમો હેઠળ PF કપાત ફરજિયાત છે. એટલે કે મોટાભાગના નોકરિયાત લોકો માટે આ કપાત મરજીની નથી.
જો તમારો UAN (યુનિવર્સલ એકાઉન્ટ નંબર) પહેલેથી બનેલો છે, એટલે કે તમે અગાઉની કોઈ કંપનીમાં PF કપાવ્યું છે, તો તમે આ કપાતમાંથી મુક્તિ મેળવી શકતા નથી. નવી નોકરી મળે કે પગાર વધે, PFની કપાત ચાલુ જ રહેશે.
તો પછી છૂટ ક્યારે મળે? છૂટ ફક્ત એક ખાસ પરિસ્થિતિમાં મળી શકે છે અને તેની ત્રણ શરતો છે:
1. તમારી આ પહેલી નોકરી હોય.
2. તમારો બેઝિક પગાર 25,000 રૂપિયા મહિનાની નવી નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધુ હોય.
3. તમે અગાઉ ક્યારેય EPFOમાં નોંધણી ન કરાવી હોય.
આ ત્રણેય શરતો પૂરી થાય તો Form 11 દ્વારા PFમાંથી છૂટ માંગી શકાય છે. એકવાર UAN બની ગયો એટલે આ રસ્તો કાયમ માટે બંધ થઈ જાય છે.
સપ્ટેમ્બરમાં શું બદલાયું? 17 સપ્ટેમ્બર 2026થી ફરજિયાત EPFO સભ્યપદ માટે પગાર મર્યાદા 15,000 રૂપિયાથી વધારીને 25,000 રૂપિયા કરવામાં આવી છે. અગાઉ 15,000 રૂપિયાથી વધુ પગાર સાથે નોકરી શરૂ કરનારા કર્મચારીઓને સીધા જ PF કવરેજમાંથી બાકાત રાખવામાં આવતા હતા. હવે 15,000થી 25,000 રૂપિયાની વચ્ચે કમાણી કરતા દરેક કર્મચારીને આપમેળે PF કવરેજ મળશે. સરકારનો અંદાજ છે કે આનાથી 51 લાખથી વધુ કર્મચારીઓ પ્રથમ વખત આ કવરેજમાં નોંધણી કરાવી શકશે. તેથી છૂટ વિશે વિચારતી વખતે નવી 25,000 રૂપિયાની મર્યાદા ધ્યાનમાં લેવી પડશે.
યાદ રાખો કે પગારમાંથી કપાત થતા પૈસા તમારી પોતાની બચત છે. આ ઉપરાંત આ કવરેજ હેઠળના કર્મચારીઓને બે વધારાના લાભ પણ મળે છે: કર્મચારી પેન્શન યોજના (EPS) હેઠળ વૃદ્ધાવસ્થામાં પેન્શન અને EDLI યોજના હેઠળ વીમા સુરક્ષા.
તમારે શું કરવું? જો તમારો UAN પહેલેથી છે, તો PF કપાત બંધ કરાવવાનો કોઈ રસ્તો નથી. જો તમને લાગે કે તમે પ્રથમ નોકરીવાળી છૂટના દાયરામાં આવો છો, તો નિર્ણય લેતા પહેલા તમારી કંપનીના HRને ચોક્કસ પૂછી લો અને તમારો બેઝિક પગાર નવી મર્યાદા મુજબ ક્યાં આવે છે તે પણ ચકાસી લો.