ચૂંટણી પંચ ઓક્ટોબર મહિનામાં ઉત્તર પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, પંજાબ, ગોવા અને મણિપુરમાં મતદાર યાદીનું સ્પેશિયલ સમરી રિવિઝન (SSR) કરાવવાની તૈયારીમાં છે. આ પ્રક્રિયા માટે 1 જાન્યુઆરી, 2027ને યોગ્યતા તારીખ માનવામાં આવી રહી છે.
દેશભરમાં એકસાથે SSR થવાની સંભાવના નથી, કારણ કે 19 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR)નો ત્રીજો તબક્કો અને વસ્તી ગણતરીની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે.
SIR અને SSR વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે. SIRમાં મતદાર યાદીની ઊંડાણપૂર્વક ચકાસણી થાય છે, જેમાં દરેક મતદારની પાત્રતા અને વિગતોની ઝીણવટભરી તપાસ કરવામાં આવે છે. જ્યારે SSRમાં વર્તમાન યાદીને અપડેટ કરવામાં આવે છે, જેમાં નવા મતદારોના નામ ઉમેરવા, ભૂલો સુધારવા અને જરૂરી ફેરફારો કરવા પર ભાર મૂકાય છે.
જનપ્રતિનિધિત્વ કાનૂનની કલમ 21 હેઠળ ચૂંટણી કે ઉપચૂંટણી પહેલાં મતદાર યાદીનું પુનરીક્ષણ કરવાનો નિયમ છે. આગામી ચૂંટણીઓને ધ્યાનમાં રાખીને આ રાજ્યોમાં SSR હાથ ધરાય તેવી શક્યતા છે.
દેશવ્યાપી SSR ન કરાવવા પાછળ વસ્તી ગણતરી પણ એક કારણ છે. વસ્તી ગણતરીનો પહેલો તબક્કો એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર 2026 વચ્ચે હતો, જ્યારે બીજો તબક્કો લદ્દાખ, જમ્મુ-કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડના બર્ફીલા વિસ્તારોમાં ચાલી રહ્યો છે.
ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેના તમામ આદેશો અને નિર્ણયો સામૂહિક સંમતિથી લેવામાં આવે છે.