નવી દિલ્હી: ચૂંટણી પંચે મતદાર યાદીમાંથી નામ હટાવવાની પ્રક્રિયામાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. હવે 'ફોર્મ 7' અરજીઓ પર મર્યાદા લાદવામાં આવી છે. દાવ-આપત્તિની ખાસ ઝુંબેશ (SIR) દરમિયાન એક વ્યક્તિ વધુમાં વધુ 10 અરજીઓ જ કરી શકશે. સામાન્ય દિવસોમાં આ મર્યાદા દર મહિને 5 અરજીની રહેશે.
પંચના જણાવ્યા મુજબ, મોટા પ્રમાણમાં ખોટી આપત્તિઓ દાખલ થવાથી મતદારોને થતી હેરાનગતિ અટકાવવા અને ચૂંટણી અધિકારીઓ પર વધતો કાર્યભાર ઘટાડવા આ પગલું લેવાયું છે. નવી મર્યાદા ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન બંને પ્રકારની અરજીઓ પર લાગુ થશે.
ફોર્મ 7 શું છે?
મતદાર યાદીમાં કોઈ નામ સામે વાંધો ઉઠાવવા અથવા પહેલેથી નોંધાયેલા મતદારનું નામ રદ કરવાની વિનંતી કરવા માટે ફોર્મ 7નો ઉપયોગ થાય છે. મતદાર નોંધણી નિયમો, 1960ના નિયમ 13(2) હેઠળ આ ફોર્મ ભરવાનો અધિકાર ફક્ત એ જ વ્યક્તિને છે, જે સંબંધિત વિધાનસભા ક્ષેત્રની મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલી હોય.
અગાઉ ઓનલાઈન માધ્યમથી એક સાથે 6 ફોર્મ ભરી શકાતા હતા, પરંતુ ઓફલાઈન કાગળની અરજીઓ પર કોઈ મર્યાદા નહોતી. હવે પંચે ઓનલાઈન-ઓફલાઈન બંને માટે સમાન મર્યાદા નક્કી કરી છે.
દુરુપયોગ અને કાર્યવાહી
તાજેતરમાં કર્ણાટક, ઓડિશા, ઝારખંડ અને તેલંગાણા જેવા રાજ્યોમાં વિવિધ રાજકીય પક્ષો દ્વારા ફોર્મ 7નો મોટા પાયે દુરુપયોગ કરવાના અને વિરોધી મતદારોના નામ કઢાવવાના આરોપો સામે આવ્યા હતા. ઓડિશામાં BLOના લોગ-ઈન આઈડીનો દુરુપયોગ કરી અરજીઓ અપલોડ કરવા બદલ એક અધિકારી સામે કાર્યવાહી પણ થઈ હતી.
આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ જાણીજોઈને ખોટી કે બનાવટી ફરિયાદ નોંધાવશે, તો તેની સામે લોકપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1950ની કલમ 31 હેઠળ કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
નામ હટાવતા પહેલા સુનાવણી ફરજિયાત
ચૂંટણી પંચે આપત્તિઓના નિપટારા માટેની પ્રક્રિયા પણ વધુ પારદર્શક બનાવી છે. ઇલેક્ટોરલ રજીસ્ટ્રેશન ઓફિસર (ERO)એ વાંધો ઉઠાવનાર વ્યક્તિને નોટિસ આપી તેની વ્યક્તિગત સુનાવણી કરવી પડશે. જો અધિકારીને આપત્તિ યોગ્ય જણાશે, તો જે મતદારનું નામ હટાવવાનું છે તેને પણ પોતાનો પક્ષ રાખવાની પૂરી તક આપવામાં આવશે. બંને પક્ષોની સુનાવણી અને નિવેદનો નોંધ્યા બાદ જ ERO નામ હટાવવાનો આખરી આદેશ આપી શકશે.