વર્ષ 2026 માં સુપર અલ નીનોના કારણે વિશ્વભરમાં વરસાદની પેટર્ન બદલાઈ રહી છે અને તાપમાન વધી રહ્યું છે. આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને 'ક્લાઇમેટ ઇમ્પેક્ટ લેબ' એ 'અલ નીનો હીટ મોર્ટાલિટી ટ્રેકર' નામનું નવું ટૂલ તૈયાર કર્યું છે. આ ટૂલ દર્શાવે છે કે અલ નીનોની ગરમીથી મનુષ્યોને કેટલું જોખમ છે. તે દર મહિનાનો ડેટા પૂરો પાડે છે, જેમાં આગામી 6 મહિના સુધી થનારા સંભવિત મોતનો અંદાજ સામેલ છે.
આ ટ્રેકર જૂનમાં અલ નીનોની શરૂઆત થયા પછીથી ગરમીના કારણે થયેલા મોતની સંખ્યા દર્શાવે છે. વિશ્વભરના રાજ્યોનો ડેટા ઉપલબ્ધ કરાવીને આ ટૂલ ફંડ આપનારાઓને અને કામ કરનારાઓને સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોની માહિતી પૂરી પાડે છે. આનાથી એ શોધવામાં સરળતા રહે છે કે સંસાધનોની સૌથી વધુ જરૂર ક્યાં છે અને ક્યાં લોકોના જીવ બચાવી શકાય તેમ છે.
હવે આ ટ્રેકરમાં માર્ચ સુધીનો ડેટા સામેલ કરવામાં આવ્યો છે. આ ડેટા અનુસાર અલ નીનોના કારણે વધેલી ગરમીથી કુલ લગભગ 8,57,000 મોત થઈ શકે છે, જેમાંથી લગભગ 3,73,000 મોત આગામી 6 મહિનામાં થવાનો અંદાજ છે. ક્લાઇમેટ ઇમ્પેક્ટ લેબના સહ-સ્થાપક અને યુનિવર્સિટી ઓફ શિકાગોમાં અર્થશાસ્ત્રના મિલ્ટન ફ્રીડમેન ડિસ્ટિંગ્વિશ્ડ સર્વિસ પ્રોફેસર માઇકલ ગ્રીનસ્ટોને જણાવ્યું હતું કે અમારું સંશોધન નવી પૂર્વાનુમાન ક્ષમતાઓનો ઉપયોગ કરીને એક ખૂબ જ જરૂરી સવાલનો જવાબ આપે છે કે ભીષણ ગરમીના કારણે ક્યાં લોકોના જીવ જઈ શકે છે?
તેમણે ઉમેર્યું કે ભીષણ ગરમીની જાનલેવા અસરનો અગાઉથી અંદાજ લગાવી શકવો એ એક મોટું પગલું છે. આનો અર્થ એ છે કે આપણે એ ઓળખી શકીએ છીએ કે ક્યાં લોકોને સૌથી વધુ જોખમ છે અને લોકોના જીવ જાય તે પહેલાં જરૂરી પગલાં ભરી શકાય છે. તેમણે કહ્યું કે આ ટ્રેકર એ સુપર અલ નીનો વિશે માહિતી આપે છે, જેનો સામનો આપણે આજે કરી રહ્યા છીએ.
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે અલ નીનોના લીધે થતી ગરમીથી સૌથી વધુ મોત વિકાસશીલ દેશોમાં થશે. આગામી 6 મહિના (ઓક્ટોબર-માર્ચ) ના તાજેતરના ડેટા મુજબ અંદાજ છે કે અલ નીનોની ગરમીથી નાઇજીરિયામાં સૌથી વધુ મોત થવાની આશંકા છે. આ 6 મહિના દરમિયાન ત્યાં લગભગ 56,000 લોકોના જીવ જઈ શકે છે. આ પછી ભારતનો નંબર આવે છે, જ્યાં ગરમીથી લગભગ 55,000 મોત થવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે, જેમાંથી મોટાભાગના મોત માર્ચ મહિનામાં થવાનો અંદાજ લગાવવામાં આવ્યો છે.
દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા એક મોટો હોટસ્પોટ બનેલો છે. ઇન્ડોનેશિયામાં અલ નીનોની ગરમીના કારણે લગભગ 29,000 લોકોના જીવ જવાનો અંદાજ છે તો બ્રાઝિલમાં પણ દર મહિને ગરમીથી થતા મોત સરેરાશ કરતાં વધુ રહેવાનો અંદાજ છે. લેબ અલ નીનો પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી દર મહિને ટ્રેકરને અપડેટ કરતી રહેશે, જેનાથી સતત જાણકારી મળતી રહેશે કે ગરમી સાથે જોડાયેલા મોતનું જોખમ કઈ રીતે બદલાઈ રહ્યું છે.