આ વર્ષે દશેરાનો તહેવાર 20 ઓક્ટોબર 2026, મંગળવારના રોજ દેશભરમાં ઉજવવામાં આવશે. જોકે આ વખતે નવમી અને દશમી તિથિ એક જ દિવસે આવતી હોવાથી લોકોમાં પૂજાના સમયને લઈને થોડી મૂંઝવણ છે.
હિન્દુ પંચાંગ મુજબ 20 ઓક્ટોબરની સવારે નવમી તિથિ રહેશે, જે બપોરે 12:50 વાગ્યે પૂરી થશે. ત્યાર બાદ દશમી તિથિ શરૂ થશે. એટલે ઘરે ભગવાન રામની પૂજા સવારે કરવી કે બપોરે, તે અંગે ભક્તો માહિતી શોધી રહ્યા છે.
ખાસ કરીને જે પરિવારોમાં દશેરાના દિવસે શસ્ત્ર પૂજા, શમી પૂજા અને અપરાજિતા પૂજા થતી હોય છે, તેમના માટે સાચું મુહૂર્ત જાણવું જરૂરી બની જાય છે.
સવારે અને બપોરે પૂજાના અલગ નિયમો
જો તમે ઘરે ભગવાન શ્રીરામ, માતા સીતા અને હનુમાનજીની નિયમિત પૂજા કરતા હોવ, તો તેના માટે દશમી તિથિ બેસવાની રાહ જોવાની જરૂર નથી. સવારે સ્નાન વગેરે પતાવીને સામાન્ય રીતે દીવો પ્રગટાવી શકાય છે અને ભોગ ધરાવીને રામ નામનો જાપ કરી શકાય છે.
પરંતુ વિજયાદશમીની વિશેષ પૂજા માટે દશમી તિથિ હોવી જરૂરી છે. આ વર્ષે દશમી તિથિ બપોરે 12:50 વાગ્યાથી શરૂ થાય છે. એટલે ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર શસ્ત્ર પૂજા, શમી પૂજા અને અપરાજિતા દેવીની પૂજા બપોરે વિજય મુહૂર્તમાં કરવી વધુ યોગ્ય માનવામાં આવે છે.
દેશના વિવિધ શહેરોમાં વિજય મુહૂર્તનો સમય
દશેરાના દિવસે વિજય મુહૂર્તનો સમય દરેક શહેરના ભૌગોલિક સ્થાન મુજબ થોડો અલગ હોય છે. દિલ્હીમાં વિજય મુહૂર્ત બપોરે 1:59 થી 2:45 વાગ્યા સુધીનું રહેશે.
એનસીઆર વિસ્તારમાં નોઈડામાં બપોરે 1:59 થી 2:44 સુધી અને ગાઝિયાબાદમાં બપોરે 1:58 થી 2:44 વાગ્યા સુધીનો શુભ સમય રહેશે. ગુરુગ્રામમાં બપોરે 2:00 થી 2:46 વાગ્યા સુધી પૂજા કરી શકાશે.
ઉત્તર પ્રદેશની રાજધાની લખનૌમાં વિજય મુહૂર્ત બપોરે 1:45 થી 2:31 વાગ્યા સુધી રહેશે. રાજસ્થાનના જયપુરમાં બપોરે 2:06 થી 2:51 વાગ્યાની વચ્ચે પૂજા કરવી ઉત્તમ રહેશે.
બિહારના પટણામાં બપોરે 1:29 થી 2:14 વાગ્યા સુધી અને પશ્ચિમ બંગાળના કોલકાતામાં બપોરે 1:17 થી 2:03 વાગ્યા સુધીનો સમય શસ્ત્ર પૂજા માટે શુભ છે.
મુંબઈમાં વિજય મુહૂર્ત બપોરે 2:20 વાગ્યે શરૂ થઈને 3:06 વાગ્યા સુધી ચાલશે. અન્ય શહેરોના લોકોએ સ્થાનિક પંચાંગ મુજબ સાચો સમય જોઈ લેવો હિતાવહ છે.
દશેરાની પૂજામાં બપોરનું શું છે ખાસ મહત્ત્વ?
ધાર્મિક પરંપરામાં વિજયાદશમીની પૂજા માટે બપોરના સમયને વિશેષ મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું છે. તહેવારની તારીખ નક્કી કરવામાં દશમી તિથિ બપોરે ક્યારે આવે છે તે નિર્ણાયક હોય છે.
એટલે દશેરાની ઉજવણી નક્કી કરતી વખતે માત્ર સૂર્યોદયની તિથિ ધ્યાનમાં લેવામાં આવતી નથી. આ વર્ષે ભલે સવારે નવમી હોય, પરંતુ બપોરે દશમી હોવાથી દશેરા 20 ઓક્ટોબરે જ ઉજવાશે. આ દશમી તિથિ 21 ઓક્ટોબરના રોજ બપોરે 2:11 વાગ્યા સુધી ચાલુ રહેશે.
ઘરે સરળતાથી કેવી રીતે કરશો પૂજા?
વિજય મુહૂર્તના સમયે ઘરના પૂજા સ્થળને સારી રીતે સાફ કરો. ત્યારબાદ ભગવાન શ્રીરામ, માતા સીતા, લક્ષ્મણજી અને હનુમાનજીની મૂર્તિ કે તસવીરની સ્થાપના કરી તેમની પૂજા કરો.
ભગવાન સમક્ષ શુદ્ધ ઘીનો દીવો પ્રગટાવીને ફૂલ, અક્ષત અને મિષ્ટાનનો ભોગ ધરાવો. પૂજા પૂરી થયા બાદ પરિવારની સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ માટે સાચા હૃદયથી પ્રાર્થના કરો.
જે પરિવારોમાં શમીના વૃક્ષની પૂજા કરવાની પરંપરા છે, તેઓ આ સમયે શમી પૂજા કરી શકે છે. વેપારીઓ પોતાના વ્યવસાયિક સાધનો, ઓજારો અને યંત્રોની પૂજા પણ આ શુભ મુહૂર્તમાં કરી શકે છે.
વિજય મુહૂર્ત ચૂકી જવાય તો શું કરવું?
કામના ભારણ કે અન્ય કારણસર વિજય મુહૂર્તના ચોક્કસ સમયમાં પૂજા ન કરી શકો, તો ગભરાવાની જરૂર નથી. ત્યારબાદ પણ ભગવાન શ્રીરામની સામાન્ય પૂજા કરી શકાય છે.
જોકે પરંપરાગત વિજયાદશમીની વિધિઓ અને શસ્ત્ર પૂજા માટે બપોરે દશમી તિથિ બેઠા પછીનો કોઈપણ શુભ સમય પસંદ કરવો વધુ યોગ્ય રહેશે. સવારની સામાન્ય પૂજા પર કોઈ પ્રતિબંધ નથી, પણ વિશેષ પૂજાઓ બપોર પછી જ કરવી.
નોંધ: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી માહિતી સામાન્ય માન્યતાઓ અને ઉપલબ્ધ માહિતી પર આધારિત છે. અમે આ વિગતોની સંપૂર્ણ પુષ્ટિ કરતા નથી. કોઈપણ ધાર્મિક વિધિ કે માન્યતા અપનાવતા પહેલાં સંબંધિત ક્ષેત્રના નિષ્ણાત કે જ્યોતિષીની સલાહ લેવી હિતાવહ છે.