સવારે ઉઠો અને ઓશિકા પર લાળના ડાઘ દેખાય — આ કોઈ નવી વાત નથી. ઊંઘમાં મોંમાંથી થોડી લાળ પડવી સામાન્ય ગણાય છે. પણ જો આ રોજ થતું હોય તો તેને હળવાશથી લેવાની ભૂલ ન કરવી જોઈએ. સતત લાળ પડવી શરીરમાં છુપાયેલી ગંભીર બીમારી કે શ્વાસની સમસ્યાનો સંકેત હોઈ શકે છે. ખાસ કરીને જો સાથે નસકોરાં બોલાવવાની આદત હોય કે શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડતી હોય, તો કારણ જાણવું જરૂરી બને છે.
વધુ લાળ આવવાના કારણો શું હોઈ શકે?
કેટલીકવાર શરીરમાં સામાન્ય કરતાં વધુ લાળ બને છે અથવા ગળવામાં તકલીફ પડે છે. આના કારણે રાત્રે મોંમાંથી વધારાની લાળ બહાર આવે છે. પેઢા અને દાંતની જૂની સમસ્યા પણ આ તકલીફનું કારણ હોઈ શકે. કેટલીક દવાઓની આડઅસરથી પણ લાળ વધુ બનતી જોવા મળે છે. જો દિવસ દરમિયાન પણ વારંવાર લાળ આવે અને ખોરાક ગળવામાં મુશ્કેલી થાય, તો તરત ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ. સાચું કારણ જાણ્યા પછી જ યોગ્ય સારવાર થઈ શકે.
બંધ નાક અને એલર્જી
શરદી, સાઇનસ કે એલર્જીના કારણે નાક બંધ થાય ત્યારે વ્યક્તિ અજાણતા મોં ખુલ્લું રાખીને શ્વાસ લે છે. આખી રાત મોં ખુલ્લું રહેતાં મોંમાં જમા થયેલી લાળ ઓશિકા પર ટપકે છે. જો નાક લાંબા સમયથી બંધ હોય અથવા શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડે, તો મેડિકલ ચેકઅપ કરાવવું જરૂરી છે.
સ્લીપ એપનિયા: ઊંઘની ગંભીર બીમારી
ઊંઘમાં લાળ પડવી એ 'સ્લીપ એપનિયા'નું મોટું લક્ષણ હોઈ શકે છે. આ સ્થિતિમાં ઊંઘ દરમિયાન વ્યક્તિના શ્વાસ વારંવાર અટકી જાય છે. જો લાળ પડવાની સાથે રાત્રે જોરથી નસકોરાં બોલાવવાની આદત હોય, વારંવાર ઊંઘ ઊડી જતી હોય કે સવારે ઉઠ્યા પછી ખૂબ થાક અને સુસ્તી લાગતી હોય, તો આ સ્લીપ એપનિયાના સ્પષ્ટ સંકેત છે. આ બીમારીમાં શ્વાસનળીમાં હંગામી ધોરણે અવરોધ ઊભો થાય છે. આવા લક્ષણો દેખાય તો વિલંબ કર્યા વિના ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
ડૉક્ટર પાસે ક્યારે જવું?
ક્યારેક થાકના કારણે લાળ પડે તો ગભરાવાની જરૂર નથી. પરંતુ જો આ રોજિંદી સમસ્યા બની જાય, ગળામાં દુખાવો રહે કે વારંવાર ખાંસી આવે, તો તબીબી માર્ગદર્શન લેવું જોઈએ.
ધ્યાનમાં રાખવા જેવી સૌથી અગત્યની વાત: જો ચહેરાનો કોઈ એક ભાગ અચાનક ઝૂકી જાય, બોલવામાં થોથવાટ થાય અથવા શરીરના કોઈ એક ભાગમાં નબળાઈ લાગે, તો આ લકવાના લક્ષણો હોઈ શકે છે. આવા સમયે એક મિનિટ પણ બગાડ્યા વિના તાત્કાલિક મેડિકલ ઇમરજન્સીની મદદ લેવી જોઈએ.
યાદ રાખો: શરીરમાં વધુ લાળ બનવી, ગળવામાં તકલીફ, પેઢા-દાંતની સમસ્યા, દવાઓની આડઅસર, બંધ નાક કે એલર્જી આના મુખ્ય કારણો હોઈ શકે છે. રોજ લાળ પડે, ગળામાં દુખાવો કે ખાંસી રહે, અથવા શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડે તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે — ખાસ કરીને જો નસકોરાં આવતા હોય તો.