‘A Diamond is Forever’ એટલે કે ‘હીરો સદા માટે છે’ – આ વાક્ય ઘણી જાહેરાતોમાં વારંવાર સંભળાય છે. લોકોના મનમાં એ વાત ઘર કરી ગઈ છે કે હીરો એક અજોડ અને કિંમતી વસ્તુ છે. પરંતુ છેલ્લા ચાર વર્ષમાં કુદરતી હીરાના ભાવ 52% ઘટ્યા છે, જ્યારે સોનું 2022થી 200% મોંઘું થયું છે. આ આંકડા એ સવાલ ઉભો કરે છે કે શું હીરાની આ ઇમેજ માત્ર એક ભ્રમણા હતી?
હીરાના ભાવમાં આ ઘટાડો 20 વર્ષમાં સૌથી નીચો સ્તર છે. નિષ્ણાતોના મતે, કુદરતી હીરાની માંગમાં ઘટાડો, લેબ-ગ્રોન ડાયમંડની વધતી લોકપ્રિયતા અને બજારમાં વધુ પડતો પુરવઠો એ મુખ્ય કારણો છે. આ ઉપરાંત, ડી બીયર્સ (De Beers) જેવી કંપનીઓની માર્કેટિંગ વ્યૂહરચના પણ હવે અસરકારક રહી નથી.
ડાયમંડની ‘અમૂલ્ય’ હોવાની વાત ખરેખર એક માર્કેટિંગ ઝુંબેશનું પરિણામ છે. 1947માં ડી બીયર્સે ‘A Diamond is Forever’ સ્લોગન શરૂ કર્યો હતો, જેનો હેતુ હીરાને લગ્ન અને પ્રેમ સાથે જોડવાનો હતો. આ રણનીતિ સફળ થઈ અને હીરો પ્રત્યે લોકોમાં ભાવનાત્મક જોડાણ સ્થપાયું. જોકે, હવે બજારના વાસ્તવિક પરિબળો તેના ભાવ નક્કી કરી રહ્યા છે.
સોનાની સરખામણીમાં હીરાના ભાવમાં આટલો મોટો ઘટાડો થવો એ રોકાણકારો માટે પણ ચિંતાનો વિષય છે. જે લોકોએ હીરાને રોકાણ તરીકે ખરીદ્યા હતા, તેમને ભારે નુકસાનનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. બીજી તરફ, સોનાએ તેની સુરક્ષિત રોકાણ તરીકેની ઓળખ જાળવી રાખી છે.
આ સ્થિતિ એ વિચારવા મજબૂર કરે છે કે શું હીરાની કિંમત ખરેખર તેની દુર્લભતા પર આધારિત છે કે પછી માર્કેટિંગ દ્વારા ઉભી કરાયેલી માંગ પર? જવાબ શોધવા માટે આખી કહાની સમજવી જરૂરી છે.