ધનતેરસનો તહેવાર દીપાવલી પહેલાં ઉજવવામાં આવે છે. હિન્દુ ધર્મમાં આ દિવસનું વિશેષ મહત્વ છે. માન્યતા અનુસાર, આ દિવસે માતા લક્ષ્મી, કુબેર દેવ અને ધનવંતરી ભગવાનની પૂજા કરવામાં આવે છે. લોકો આ દિવસે સોનું-ચાંદી, વાસણો વગેરે ખરીદે છે. ધાર્મિક માન્યતા પ્રમાણે, ધનતેરસ પર યંત્ર ખરીદીને ઘરમાં સ્થાપિત કરવું પણ શુભ મનાય છે. આ લેખમાં ત્રણ યંત્રો વિશે માહિતી આપવામાં આવી છે.
શ્રી યંત્ર: આ યંત્ર માતા લક્ષ્મી સાથે સંબંધિત માનવામાં આવે છે. માન્યતા છે કે ધનતેરસના દિવસે શ્રી યંત્ર ઘરમાં સ્થાપિત કરવાથી આર્થિક ઉન્નતિ થાય છે અને કરિયરમાં પણ સુધારો થાય છે. તાંબા, ચાંદી કે સ્ફટિકનું શ્રી યંત્ર ખરીદી શકાય છે. સાંજના પ્રદોષ કાળમાં માતા લક્ષ્મીની પૂજા પછી શ્રી યંત્રને ઘરના મંદિરમાં અથવા ઈશાન ખૂણામાં (ઉત્તર-પૂર્વ દિશા) સ્થાપિત કરવું જોઈએ. યંત્ર સ્થાપિત કરતી વખતે માતા લક્ષ્મીના મંત્ર ‘ઓમ શ્રીં હ્રીં શ્રીં કમલે પ્રસીદ પ્રસીદ શ્રીં હ્રીં શ્રીં મહાલક્ષ્મ્યૈ નમઃ’ નો ઓછામાં ઓછો 11 વાર જાપ કરવો.
ગણેશ યંત્ર: ભગવાન ગણેશને પ્રથમ પૂજનીય અને બુદ્ધિ તથા સિદ્ધિ આપનારા માનવામાં આવે છે. માન્યતા છે કે ગણેશજીની કૃપાથી જીવનના વિઘ્નો દૂર થાય છે. ધનતેરસના દિવસે સૂર્યાસ્ત પછી કરવામાં આવતી પૂજા દરમિયાન ગણેશ યંત્ર ઘરમાં સ્થાપિત કરી શકાય છે. ગણેશ યંત્રને પૂજા સ્થાન પર અથવા ઘરના મુખ્ય દ્વાર પર સ્થાપિત કરી શકાય છે. યંત્ર સ્થાપિત કરતી વખતે ‘ઓમ ગં ગણપતયે નમઃ’ મંત્રનો 108 વાર જાપ કરવો. ઘરમાં ગણેશ યંત્ર હોવાથી વિઘ્ન-બાધાઓ દૂર થાય છે, પરિવારની બૌદ્ધિક ક્ષમતા વધે છે અને સ્થિર આવકના સ્ત્રોત ખુલે છે. નોકરી અને કારોબારમાં પણ સુખદ પરિણામો મળી શકે છે.
કુબેર યંત્ર: કુબેર દેવને દેવતાઓના ખજાનચી માનવામાં આવે છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, કુબેર દેવની પૂજા કરવાથી બચત કરેલા ધનમાં વૃદ્ધિ થાય છે. ધનતેરસના શુભ દિવસે કુબેર યંત્ર ઘરમાં સ્થાપિત કરીને આર્થિક લાભ મેળવી શકાય છે. ધનતેરસની પૂજા પછી કુબેર યંત્રને ઘરની ઉત્તર દિશામાં સ્થાપિત કરવું, કારણ કે ઉત્તર દિશા કુબેર દેવની દિશા માનવામાં આવે છે. ઘરની તિજોરીમાં પણ કુબેર યંત્ર સ્થાપિત કરવું શુભ મનાય છે. માન્યતા છે કે કુબેર યંત્ર ઘરમાં સ્થાપિત કરવાથી કરિયરમાં પણ ઉન્નતિ મળે છે.
(નોંધ: અહીં આપેલી માહિતી ધાર્મિક આસ્થા અને લોકમાન્યતાઓ પર આધારિત છે. તેનો કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી.)