ધનતેરસ એ દિવાળીના પાંચ દિવસીય પર્વની શરૂઆત છે. કાર્તિક મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષના તેરમા દિવસે ઉજવાતો આ તહેવાર ધન ત્રયોદશી તરીકે પણ ઓળખાય છે. પૌરાણિક માન્યતા મુજબ, સમુદ્ર મંથન દરમિયાન ભગવાન ધનવંતરી અમૃતનો કળશ લઈને પ્રગટ થયા હતા. એટલે આ દિવસે ધનવંતરી જયંતિ પણ ઉજવાય છે.
આ દિવસે સોનું, ચાંદી, વાસણો અને સાવરણી ખરીદવી શુભ માનવામાં આવે છે. લોકોમાં આસ્થા છે કે આ દિવસે ખરીદેલી વસ્તુ ઘરમાં સમૃદ્ધિ લાવે છે. ધનતેરસની સાંજે યમરાજ અને દેવી લક્ષ્મીના સ્વાગત માટે દીવા પ્રગટાવવાની પરંપરા છે. ઘરના મુખ્ય દરવાજે યમરાજને સમર્પિત દીવો પ્રગટાવવાથી પરિવારમાં સ્વાસ્થ્ય અને લાંબી ઉંમરની પ્રાપ્તિ થાય એવી માન્યતા છે.
ધનતેરસ પર કઈ પૂજા થાય? ભગવાન ધનવંતરીને સારા સ્વાસ્થ્ય અને નિરોગી શરીર માટે પૂજવામાં આવે છે. ભગવાન કુબેર ધન-સંપત્તિના રક્ષક મનાય છે, એટલે આર્થિક સ્થિરતા અને વ્યવસાયમાં પ્રગતિ માટે તેમની આરાધના થાય છે. માતા લક્ષ્મી સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિની દેવી છે; તેમના આગમન માટે ઘરના આંગણે અને દરવાજે દીવા પ્રગટાવાય છે.
2026માં ધનતેરસ શુક્રવારે આવે છે. શુક્રવાર દેવી લક્ષ્મી અને શુક્ર ગ્રહને સમર્પિત છે, એટલે આ દિવસ ખાસ શુભ ગણાય છે. પંચાંગ મુજબ, દ્વાદશી તિથિ સવારે 11:06 વાગ્યા સુધી રહેશે, ત્યારબાદ ત્રયોદશી શરૂ થશે. હસ્ત નક્ષત્ર સવારે 5:43 વાગ્યાથી શરૂ થશે અને વિષ્કુંભ યોગ પણ રહેશે.
ગ્રહોની સ્થિતિ: સૂર્ય અને બુધ તુલા રાશિમાં, ચંદ્ર અને શુક્ર કન્યા રાશિમાં, મંગળ કર્કમાં, ગુરુ અને કેતુ સિંહમાં, શનિ મીનમાં અને રાહુ કુંભમાં રહેશે. ધનતેરસની પૂજામાં રાહુકાળ કે ચોઘડિયાને ધ્યાનમાં લેવું ફરજિયાત નથી.
શુભ સમય: ત્રયોદશી તિથિ શરૂ: 6 નવેમ્બર 2026, શુક્રવાર, સવારે 11:06 ત્રયોદશી તિથિ સમાપ્ત: 7 નવેમ્બર 2026, શનિવાર, સવારે 10:46 હસ્ત નક્ષત્ર શરૂ: 6 નવેમ્બર 2026, સવારે 5:43 હસ્ત નક્ષત્ર સમાપ્ત: 7 નવેમ્બર 2026, સવારે 7:20 પ્રદોષ કાળ: 6 નવેમ્બર 2026, સાંજે 5:30 થી 7:00 વૃષભ લગ્ન: 6 નવેમ્બર 2026, સાંજે 5:45 થી 7:42 ધનતેરસ પૂજા અને ખરીદી માટે શ્રેષ્ઠ સમય: 6 નવેમ્બર 2026, સાંજે 5:45 થી 7:00
શાસ્ત્રો મુજબ, ધનતેરસની પૂજા સાંજે પ્રદોષ કાળમાં કરવી શ્રેષ્ઠ છે. સ્થિર લગ્ન, ખાસ કરીને વૃષભ લગ્નનો સમય પૂજા અને નવી વસ્તુની ખરીદી માટે ખૂબ લાભદાયી ગણાય છે. આ સમયે ધનવંતરી, લક્ષ્મી અને કુબેરની ભક્તિભાવથી પૂજા કરવાથી ઘરમાં કાયમી સમૃદ્ધિ આવે છે એવી માન્યતા છે.
નોંધ: આ માહિતી પંચાંગ અને જ્યોતિષીય ગણતરીઓ પર આધારિત છે. કોઈ પણ ધાર્મિક માહિતી અમલમાં મૂકતા પહેલાં સંબંધિત નિષ્ણાત કે જ્યોતિષીની સલાહ લેવી યોગ્ય રહેશે.