ડેનમાર્કની સંસદે ગુરુવારે અમેરિકા સાથેના સુરક્ષા કરારને મંજૂરી આપી છે. આ કરારની તરફેણમાં મતદાન થતાં તેના માર્ગમાં રહેલા તમામ સંસદીય અવરોધો દૂર થયા છે. હવે ગ્રીનલેન્ડમાં અમેરિકી સૈન્યની હાજરી વધશે.
થોડા મહિના પહેલાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ગ્રીનલેન્ડ પર કબજો લેવાની વારંવાર ધમકી આપી હતી. તેનાથી અમેરિકા અને નાટો (NATO) ના સાથી દેશો વચ્ચે તણાવ ઊભો થયો હતો. રોયટર્સ સમાચાર એજન્સીના અહેવાલ મુજબ, લાંબા રાજદ્વારી તણાવ પછી આ વચ્ચેનો માર્ગ શોધવામાં આવ્યો છે.
ડેનમાર્કે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ગ્રીનલેન્ડના સાર્વભૌમત્વ સાથે કોઈ સમાધાન નહીં થાય. આ કરાર ગ્રીનલેન્ડની રાજકીય સ્થિતિ બદલતો નથી, પરંતુ અમેરિકી સૈન્યની પહોંચ વધારે છે.
કરાર હેઠળ અમેરિકા ગ્રીનલેન્ડમાં હાલની સંરક્ષણ સુવિધાઓનું આધુનિકીકરણ કરી શકશે. તે ત્યાં વધારાનું સૈન્ય માળખું પણ ઊભું કરી શકશે. આ માળખું આર્કટિક પ્રદેશમાં અમેરિકાની મિસાઈલ સંરક્ષણ ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવશે. તેમાં ટ્રમ્પની પ્રસ્તાવિત 'ગોલ્ડન ડોમ' સિસ્ટમને ટેકો આપવાની બાબત પણ સામેલ છે.
આ સમજૂતી વર્ષ 1951ના અમેરિકા-ડેનમાર્ક સંરક્ષણ કરારના આધારે થઈ છે. તેનો હેતુ આર્કટિકમાં સુરક્ષા સહયોગ વધારવાનો છે. આ વિસ્તારમાં રશિયા અને ચીનની વધતી રુચિ વચ્ચે, ગ્રીનલેન્ડમાં નાટો સિવાયના દેશોની સૈન્ય અને વ્યૂહાત્મક હાજરી મર્યાદિત રાખવાનો પણ તેનો ઉદ્દેશ છે.
ઉત્તર અમેરિકા, યુરોપ અને આર્કટિકની વચ્ચે આવેલું ગ્રીનલેન્ડ અમેરિકા માટે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વનું છે. ત્યાંનો અમેરિકી 'પિટુફિક સ્પેસ બેઝ' મિસાઈલ ચેતવણી, મિસાઈલ સંરક્ષણ અને અવકાશ દેખરેખમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. તે ઉત્તર અમેરિકા તરફ આવી શકે તેવા મિસાઈલ જોખમો પર નજર રાખવામાં મદદ કરે છે.
ગ્રીનલેન્ડ 'ગ્રીનલેન્ડ-આઈસલેન્ડ-યુકે ગેપ' નામના દરિયાઈ માર્ગ પાસે આવેલું છે. આ માર્ગનો ઉપયોગ રશિયન સબમરીન અને નૌકાદળની હિલચાલ પર નજર રાખવા માટે થાય છે. રશિયાએ આર્કટિકમાં પોતાનું સૈન્ય માળખું વધાર્યું છે, જ્યારે ચીન અહીં આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક પ્રભાવ વધારવાના પ્રયાસમાં છે. આર્કટિકનો બરફ પીગળવાથી નવા શિપિંગ માર્ગો અને કુદરતી સંસાધનો ખુલી રહ્યા છે. તેથી વોશિંગ્ટન હરીફોના પ્રભાવને રોકવા માટે ગ્રીનલેન્ડને મુખ્ય કેન્દ્ર માને છે.
ગ્રીનલેન્ડમાં રેર અર્થ તત્વો અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ ખનિજોનો મોટો ભંડાર છે. આ ખનિજોનો ઉપયોગ ફાઈટર વિમાનો, મિસાઈલ પ્રણાલીઓ અને ઈલેક્ટ્રોનિક્સમાં થાય છે. વિશ્વમાં રેર અર્થ પ્રોસેસિંગ પર ચીનનો દબદબો છે, એટલે આ સંસાધનો અમેરિકાને પુરવઠા શૃંખલામાં વૈવિધ્ય લાવવામાં અને ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ કરી શકે છે. જોકે, કઠોર આબોહવા, મર્યાદિત માળખાકીય સુવિધાઓ અને પર્યાવરણીય ચિંતાઓ મોટા પાયે ખનનમાં અવરોધરૂપ છે.