દિલ્હી હાઈકોર્ટે ફિક્સ ડિપોઝિટ (FD) સંબંધિત એક મહત્ત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો કોઈ FD કોર્ટના આદેશથી બનાવવામાં આવી હોય, તો બેંક યોગ્ય કારણ વગર તેના પર મળતા વ્યાજ દરમાં મનસ્વી રીતે ઘટાડો કરી શકે નહીં.
આ ચુકાદો 5.89 કરોડ રૂપિયાની FD સંબંધિત કેસમાં આવ્યો છે. આ કેસમાં બેંકે FD પરનો વ્યાજ દર 7.75 ટકાથી ઘટાડીને 3.5 ટકા કરી દીધો હતો. હાઈકોર્ટે બેંકની અપીલ ફગાવી દેતાં કહ્યું કે વધુ વ્યાજ ચૂકવવું પડશે.
સમગ્ર મામલો હીરો એક્સપોર્ટ્સ અને ટિફિન્સ બેરીટ્સ, એસ્બેસ્ટોસ એન્ડ પેઇન્ટ્સ લિમિટેડ વચ્ચે ચાલી રહેલા વિવાદ સાથે જોડાયેલો છે. જુલાઈ 2008માં હાઈકોર્ટે ટિફિન્સ બેરીટ્સના બેંક ખાતામાં રહેલા 8.5 કરોડ રૂપિયા સુરક્ષિત રાખવાનો આદેશ આપ્યો હતો. તેમાંથી 5.89 કરોડ રૂપિયા ABN એમ્બ્રો બેંકમાં જમા હતા. બાદમાં આ બેંક રોયલ બેંક ઓફ સ્કોટલેન્ડ અને ત્યાર પછી નાટવેસ્ટ માર્કેટ્સ PLC બની ગઈ હતી.
કોર્ટે આદેશ આપ્યો હતો કે 5.89 કરોડ રૂપિયાને એવી FDમાં રાખવામાં આવે જેમાં તે સમયે સૌથી વધુ વ્યાજ દર મળતો હોય. પરંતુ બાદમાં બેંકે પોતાની મરજીથી FD પરના વ્યાજ દરમાં ઘટાડો કરી દીધો હતો.
શરૂઆતમાં આ FD પર 7.75 ટકા, ત્યારબાદ 8.25 ટકા અને ફરી 7.75 ટકા વ્યાજ મળતું હતું. પરંતુ 30 જાન્યુઆરી 2018થી બેંકે વ્યાજ દર ઘટાડીને 3.5 ટકા કરી દીધો હતો. હીરો એક્સપોર્ટ્સે આ ઘટાડાનો વિરોધ કરતાં મામલો કોર્ટમાં લઈ જવામાં આવ્યો હતો. મે 2019માં હાઈકોર્ટના સિંગલ જજે બેંકને આખી રકમ હાઈકોર્ટના રજિસ્ટ્રાર જનરલ પાસે જમા કરાવવાનો આદેશ આપ્યો હતો. સાથે જ કહ્યું હતું કે 30 જાન્યુઆરી 2018થી મળતા વ્યાજની ગણતરી છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં લાગુ રહેલા સરેરાશ વ્યાજ દરના આધારે કરવામાં આવે.
નાટવેસ્ટે આ ચુકાદાને હાઈકોર્ટની બે જજોની બેંચ સમક્ષ પડકાર્યો હતો. બેંકે દલીલ કરી હતી કે RBIના નિયમો હેઠળ કોમર્શિયલ બેંકોને ડોમેસ્ટિક ટર્મ ડિપોઝિટ એટલે કે FDના વ્યાજ દર નક્કી કરવાની સ્વતંત્રતા છે. બેંકે એમ પણ કહ્યું કે જો FDની મુદત પૂરી થઈ જાય અને તેને ફરીથી લંબાવવામાં ન આવે, તો તે પછી તે રકમ પર સેવિંગ્સ એકાઉન્ટનો વ્યાજ દર મળી શકે છે. પરંતુ હાઈકોર્ટે બેંકની આ દલીલો સ્વીકારી ન હતી.
જસ્ટિસ અવનીશ ઝિંગન અને જસ્ટિસ શૈલ જૈનની બેંચે જણાવ્યું કે સિંગલ જજના નિર્ણયમાં કોઈ કાનૂની કે તથ્યાત્મક ભૂલ નથી. આથી બેંચે નાટવેસ્ટની અપીલ ફગાવી દીધી અને બેંકને 5.89 કરોડ રૂપિયાની FD પર વધુ વ્યાજ ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો.