કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને પેન્શનધારકોમાં મોંઘવારી ભથ્થા (DA)માં વધારાની જાહેરાત ક્યારે થશે તે અંગે ઉત્સુકતા છે. દિવાળી પહેલાં રેલવે અને અન્ય કેન્દ્ર સરકારી કર્મચારીઓ માટે બોનસની જાહેરાત થઈ હતી, પરંતુ 27 ઓક્ટોબર, 2026 સુધી DA વધારા અંગે સરકાર તરફથી કોઈ સત્તાવાર આદેશ જાહેર થયો નથી.
કર્મચારીઓના મનમાં પ્રશ્ન છે કે DA વધારાને મંજૂરી આપવા માટે કેબિનેટની બેઠક હોવી અનિવાર્ય છે? નિષ્ણાતોના મતે, DAમાં સુધારાની જાહેરાત કરવા માટે કેબિનેટની ઔપચારિક બેઠકની રાહ જોવી ફરજિયાત નથી. નાણા મંત્રાલય સત્તાવાર જાહેરનામું અથવા ‘ઓફિસ મેમોરેન્ડમ’ (OM) જારી કરીને પણ DA વધારો અમલમાં મૂકી શકે છે. મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં કેબિનેટની ભૂમિકા માત્ર ઔપચારિક મંજૂરી પૂરતી મર્યાદિત હોય છે. તેથી કર્મચારીઓએ કેબિનેટ બેઠકો ઉપરાંત નાણા મંત્રાલય તરફથી આવતા સીધા આદેશો પર પણ નજર રાખવી જોઈએ.
DAની જાહેરાતમાં વિલંબ કેમ થઈ રહ્યો છે? જુલાઈ 2026થી લાગુ થનારા DAને નક્કી કરતા ‘કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઇન્ડેક્સ ફોર ઇન્ડસ્ટ્રિયલ વર્કર્સ’ (CPI-IW)ના 12 મહિનાના (જુલાઈ 2025 થી જૂન 2026 સુધીના) આંકડા ઉપલબ્ધ છે, તેમ છતાં સરકારે હજુ નવા દરની જાહેરાત કરી નથી. 14 અને 16 ઓક્ટોબરે બોનસ આપવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ તે સમયે DA અંગે કોઈ જાહેરાત થઈ ન હતી. 21 ઓક્ટોબરે યોજાનારી કેબિનેટ બેઠક પણ મળી ન હતી. સરકારે વિલંબ માટે સત્તાવાર કારણ આપ્યું નથી, પરંતુ ગમે ત્યારે જાહેરાત થવાની અપેક્ષા છે.
3% વધારો શા માટે અપેક્ષિત છે? CPI-IWના ડેટા અનુસાર જુલાઈ 2026 માટે DAની ગણતરી આશરે 63.75% થાય છે. વર્તમાન નિયમો મુજબ દશાંશ પછીના આંકડાને ધ્યાનમાં લેવામાં આવતા નથી, જેથી અસરકારક દર 63% બને છે. આમ હાલના 60% DA પર 3%નો વધારો લગભગ નિશ્ચિત ગણાય છે.
જો સરકાર 3% વધારાને મંજૂરી આપે તો મૂળ પગારના આધારે માસિક DAમાં વધારો થશે. ઉદાહરણ તરીકે, ₹50,000 મૂળ પગાર ધરાવતા કર્મચારીને દર મહિને ₹1,500નો વધારો મળશે. આ સુધારો 1 જુલાઈ, 2026થી અમલી બનશે, તેથી સત્તાવાર જાહેરાત પછી અગાઉના મહિનાઓની બાકી રકમ (એરિયર્સ) એકસાથે ચૂકવવામાં આવશે. જેમ કે, ₹50,000 મૂળ પગારવાળા કર્મચારીને જુલાઈથી દર મહિને ₹1,500ના દરે એરિયર્સ મળશે.