કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોની નજર મોંઘવારી ભથ્થા (DA) અને મોંઘવારી રાહત (DR)માં થનારા આગામી વધારા પર ટકેલી છે. જુલાઈ 2026થી મોંઘવારી ભથ્થું 60 ટકાથી વધારીને 63 ટકા કરવામાં આવે તેવી ચર્ચા છે. જોકે, આ વધારા અંગે સરકારની સત્તાવાર મંજૂરી અને જાહેરાતની પુષ્ટિ થવી જરૂરી છે.
જો ત્રણ ટકાનો વધારો મંજૂર થાય, તો કર્મચારીઓના માસિક પગારમાં કેટલો ફેરફાર થશે? સાતમા પગાર પંચ હેઠળ કેન્દ્રીય કર્મચારીઓને મળતું મોંઘવારી ભથ્થું તેમના મૂળ પગાર એટલે કે બેઝિક સેલરીના આધારે નક્કી થાય છે. હાલના 60 ટકા DAના દરમાં જો ત્રણ ટકાનો વધારો થાય, તો નવો દર 63 ટકા થઈ શકે છે. એટલે કે કર્મચારીના મૂળ પગારના દર ₹100 દીઠ હાલ મળતા ₹60ના DAની સામે ₹63 મળશે. આમ વધારાનો લાભ મૂળ પગારના ત્રણ ટકા જેટલો હશે. ધ્યાનમાં રાખવું જરૂરી છે કે આ વધારો કુલ પગારના ત્રણ ટકા જેટલો નહીં હોય, કારણ કે DAની ગણતરી બેઝિક સેલરી પર થાય છે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો ₹18,000ના મૂળ પગાર ધરાવતા કર્મચારીને ત્રણ ટકાનો વધારો મળે, તો તેમને દર મહિને ₹540નો વધારાનો DA મળી શકે છે, જે વર્ષના 12 મહિના માટે ₹6,480 થાય. બીજી તરફ, ₹56,100ના મૂળ પગાર ધરાવતા કર્મચારી માટે આ વધારો દર મહિને ₹1,683 અને 12 મહિના માટે ₹20,196 થાય છે. જોકે, આ વાર્ષિક ગણતરી માત્ર સરખામણી માટે છે. વાસ્તવિક ચુકવણીનો સમયગાળો, લાગુ પડતી તારીખ અને સરકારી આદેશ મુજબ જ અંતિમ રકમ નક્કી થશે.
મોંઘવારી ભથ્થાનો દર નક્કી કરવામાં ઔદ્યોગિક કામદારો માટેના ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક એટલે કે AICPI-IWના આંકડા મહત્વપૂર્ણ છે. આ આંકડા મોંઘવારી અને જીવનનિર્વાહના ખર્ચમાં થતા ફેરફારોને સમજવામાં મદદ કરે છે. સામાન્ય રીતે સરકાર વર્ષમાં બે વખત, જાન્યુઆરી અને જુલાઈથી લાગુ પડતા સમયગાળા માટે DAની સમીક્ષા કરે છે. પરંતુ સૂચકાંકના આંકડા પરથી મળતી ગણતરી અને સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવતો અંતિમ દર એક જ બાબત નથી. અંતિમ નિર્ણય માટે સરકારની મંજૂરી અને સત્તાવાર આદેશ મહત્વ ધરાવે છે.
એરિયર્સ મળશે કે નહીં? જો સરકાર નવી DA દરને અગાઉની તારીખથી લાગુ કરવાનો નિર્ણય લે અને સત્તાવાર આદેશમાં તેની જોગવાઈ હોય, તો પાત્ર કર્મચારીઓને લાગુ પડતા સમયગાળાનું એરિયર્સ મળી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, વધારો 1 જુલાઈ 2026થી લાગુ કરવામાં આવે અને તેની જાહેરાત પછી થાય, તો જુલાઈથી વાસ્તવિક ચુકવણી શરૂ થવા વચ્ચેના સમયગાળાની બાકી રકમ અંગે નિર્ણય આદેશની શરતો પ્રમાણે થશે. એટલે કર્મચારીઓએ એરિયર્સની રકમ અંગે કોઈ નિશ્ચિત દાવો માનતા પહેલાં સત્તાવાર સૂચના તપાસવી જોઈએ. પેન્શનરો માટે પણ મોંઘવારી રાહત (DR)ના દર અને બાકી ચુકવણી અંગે સરકારના નિર્ણયને અનુસરવું પડશે.
DAમાં સંભવિત ત્રણ ટકાનો વધારો કર્મચારીઓની માસિક આવકમાં રાહત આપી શકે છે. તેમ છતાં, 63 ટકાનો દર, અમલની તારીખ અને એરિયર્સની ચુકવણી અંગેની અંતિમ વિગતો માટે નાણાં મંત્રાલય અથવા સંબંધિત સરકારી વિભાગની સત્તાવાર જાહેરાત મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
નોંધ: આ લેખમાં દર્શાવેલી 63 ટકા DAની ગણતરી સંભવિત વધારાને આધારે છે. તેને સરકારની અંતિમ મંજૂરી અથવા દરેક કર્મચારીના હાથમાં આવનારા પગારની ખાતરી તરીકે ન ગણવી.