પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધના વાદળો ઘેરાતાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $115ને વટાવી ગયા છે. આની સીધી અસર ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વના અર્થતંત્ર પર પડી રહી છે.
ભારત તેની ક્રૂડ ઓઈલની જરૂરિયાતનો લગભગ 90% હિસ્સો આયાત કરે છે. તેથી તેલના ભાવમાં માત્ર $1નો વધારો થાય તો પણ દેશના આયાત બિલમાં લગભગ ₹18,000 કરોડનો વધારો થાય છે.
યુદ્ધના જોખમને કારણે દરિયાઈ માર્ગે થતા પરિવહન (ફ્રેઈટ) ખર્ચમાં ભારે ઉછાળો આવ્યો છે. 'ડ્રુરી વર્લ્ડ કન્ટેનર ઈન્ડેક્સ' મુજબ, 40 ફૂટના કન્ટેનરનું ભાડું ગયા વર્ષે $1,746 હતું, જે હવે વધીને $4,585 થઈ ગયું છે. 'ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયન એક્સપોર્ટ ઓર્ગેનાઈઝેશન્સ' (FIEO)ના અહેવાલ મુજબ, પશ્ચિમ એશિયાના બંદરો માટે કન્ટેનરના ભાડા $800થી વધીને $8,000થી $10,000 સુધી પહોંચી ગયા છે. હોરમૂઝની સામુદ્રધુની જેવા સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં જહાજો અને કર્મચારીઓની સુરક્ષા મુશ્કેલ બની છે, જેના કારણે ભારતની નિકાસ અને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની પુરવઠા સાંકળ ખોરવાઈ રહી છે.
ઓક્ટોબર મહિનામાં કાચા તેલનો સરેરાશ ભાવ પ્રતિ બેરલ $120 સુધી પહોંચ્યો હતો, જે છેલ્લા 12 વર્ષમાં સૌથી ઊંચો માસિક ભાવ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ડીઝલ અને પેટ્રોલના ભાવ પણ ઊંચા છે, જે સરકારી તેલ કંપનીઓ પર દબાણ લાવી રહ્યા છે. સરકારે તાજેતરમાં કરવેરામાં ઘટાડો કરીને થોડી રાહત આપી છે, તેમ છતાં કાચા તેલના ભાવ ઊંચા રહે તો આગામી દિવસોમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને પરિવહન ખર્ચમાં વધારો થવાની શક્યતા છે.
વૈશ્વિક સંકટ છતાં ભારત સરકાર આ વખતે વધુ સજ્જ દેખાય છે. નીચા ભાવનો લાભ લઈને સરકાર અને ખાતર કંપનીઓએ આગામી સીઝન માટે ખાતર અને ઈંધણનો પૂરતો જથ્થો અગાઉથી મેળવી લીધો છે. વધુમાં, ભારતીય રિઝર્વ બેંક તરફથી મળેલો ડિવિડન્ડ અને મજબૂત કરવસૂલાત નાણાકીય ખાધને નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. જોકે, આયાત બિલમાં વધારો ચાલુ ખાતાની ખાધ અને રૂપિયાના મૂલ્ય પર દબાણ લાવશે, જેની અસર વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારોના મનોભાવ પર પણ પડી શકે છે.