વિશ્વના વિવિધ દેશોમાં તેમની સંસ્કૃતિ, ધાર્મિક પરંપરાઓ અને ઐતિહાસિક મહત્વના આધારે જાહેર રજાઓની સંખ્યા અલગ-અલગ હોય છે. કેટલાક દેશોમાં રજાઓની સંખ્યા ઘણી વધારે છે, તો કેટલાક દેશોમાં ખૂબ ઓછી. આંકડાઓ પ્રમાણે, ભારતમાં સૌથી વધુ જાહેર રજાઓ આપવામાં આવે છે.
ભારતમાં ધાર્મિક, સાંસ્કૃતિક અને પ્રાદેશિક તહેવારોની વિવિધતાને કારણે રજાઓનું કેલેન્ડર ઘણું વૈવિધ્યસભર છે. રાષ્ટ્રીય રજાઓ ઉપરાંત રાજપત્રિત રજાઓ, વૈકલ્પિક રજાઓ અને રાજ્યો દ્વારા જાહેર કરવામાં આવતી સ્થાનિક રજાઓને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે તો ભારતમાં કુલ રજાઓની સંખ્યા આશરે 42 સુધી પહોંચે છે. દેશની વિવિધતા આ રજા પ્રણાલીમાં પણ જોવા મળે છે. અલગ-અલગ ધર્મો અને પ્રદેશોના મહત્વપૂર્ણ તહેવારોને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર તથા રાજ્ય સરકારો અલગ-અલગ રજાઓ જાહેર કરે છે.
ભારત બાદ નેપાળમાં પણ જાહેર રજાઓની સંખ્યા નોંધપાત્ર છે. અહીં દર વર્ષે આશરે 35 જાહેર રજાઓ હોય છે. નેપાળના રજા કેલેન્ડરમાં હિન્દુ અને બૌદ્ધ પરંપરાઓ સાથે જોડાયેલા અનેક તહેવારોનો સમાવેશ થાય છે. દશૈન અને તિહાર જેવા લોકપ્રિય તહેવારો દરમિયાન સતત અનેક દિવસોની રજાઓ આપવામાં આવે છે, જેના કારણે દેશની કુલ જાહેર રજાઓની સંખ્યા ઊંચી રહે છે.
ઈરાન અને મ્યાનમાર બંને દેશોમાં દર વર્ષે આશરે 26 જાહેર રજાઓ હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. ઈરાનની રજાઓમાં ઇસ્લામિક ધાર્મિક પ્રસંગો ઉપરાંત નવરોઝ જેવા પરંપરાગત તહેવારોનું પણ મહત્વ છે. બીજી તરફ, મ્યાનમારમાં બૌદ્ધ તહેવારો અને પરંપરાગત ઉજવણીઓ રજાના કેલેન્ડરમાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે. થિંગયાન જેવા પરંપરાગત જળ ઉત્સવ દરમિયાન પણ રજાઓ આપવામાં આવે છે.
દક્ષિણ એશિયાના શ્રીલંકામાં દર વર્ષે આશરે 25 સત્તાવાર જાહેર રજાઓ હોય છે. દેશના બહુ-ધાર્મિક સમાજને ધ્યાનમાં રાખીને બૌદ્ધ, હિન્દુ, મુસ્લિમ અને ખ્રિસ્તી ધર્મોના મહત્વપૂર્ણ દિવસોને રજા આપવામાં આવે છે. વેસાક પોયા, દીપાવલી, ઈદ અને ક્રિસમસ જેવા તહેવારો ઉપરાંત વિવિધ રાષ્ટ્રીય અને નાગરિક પ્રસંગો પણ રજા કેલેન્ડરનો ભાગ છે.
બીજી તરફ, કેટલાક દેશોમાં જાહેર રજાઓની સંખ્યા ઘણી મર્યાદિત છે. ઉપલબ્ધ આંકડાઓ અનુસાર, બ્રિટનમાં આશરે 10 જાહેર રજાઓ હોય છે. નેધરલેન્ડ અને સર્બિયામાં આ સંખ્યા લગભગ 9 છે, જ્યારે મેક્સિકોમાં આશરે 8 જાહેર રજાઓ હોવાનું જણાવાય છે. વિયેતનામમાં જાહેર રજાઓની સંખ્યા આ યાદીમાં સૌથી ઓછી હોવાનું દર્શાવવામાં આવે છે, જ્યાં આશરે 6 જાહેર રજાઓ છે.
ભારતમાં રજાઓની સંખ્યા વધુ હોવા પાછળ દેશની સાંસ્કૃતિક અને ધાર્મિક વિવિધતા એક મહત્વપૂર્ણ પરિબળ છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવતી રજાઓ ઉપરાંત વિવિધ રાજ્ય સરકારો પોતાના પ્રદેશની પરંપરા, તહેવારો અને સ્થાનિક મહત્વ ધરાવતા દિવસોને આધારે વધારાની રજાઓ જાહેર કરે છે. આ કારણે ભારતમાં દરેક રાજ્યનું રજા કેલેન્ડર એકસરખું હોતું નથી. કોઈ એક રાજ્યમાં જાહેર રજા હોય તે જરૂરી નથી કે બીજા રાજ્યમાં પણ તે જ દિવસે રજા હોય.
વિશ્વ સ્તરે 1 જાન્યુઆરી, એટલે કે નવા વર્ષનો દિવસ, સૌથી વધુ દેશોમાં જાહેર રજા તરીકે મનાવવામાં આવે છે. ઉપલબ્ધ વૈશ્વિક આંકડાઓ મુજબ ઓછામાં ઓછા 169 દેશોમાં આ દિવસને સત્તાવાર રજા આપવામાં આવે છે. તે જ રીતે, આશરે 187 દેશોમાં સ્વતંત્રતા દિવસ અથવા રાષ્ટ્રીય દિવસને જાહેર રજાનો દરજ્જો આપવામાં આવ્યો છે.
વિશ્વના અનેક દેશોમાં એકથી વધુ ધર્મોના મહત્વપૂર્ણ તહેવારોને જાહેર રજાઓ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવે છે. ઉપલબ્ધ આંકડાઓ મુજબ આશરે 52 દેશોમાં ક્રિસમસ અને ઈદ બંને પ્રસંગોએ સત્તાવાર જાહેર રજા હોય છે. આમાંથી આશરે 30 દેશો આફ્રિકામાં આવેલા છે.
વિવિધ ધાર્મિક સમુદાયોના તહેવારોને રજા તરીકે માન્યતા આપવાની પ્રથા કેટલાક દેશોમાં સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક સહઅસ્તિત્વને પણ પ્રતિબિંબિત કરે છે. કુલ મળીને, જાહેર રજાઓનું કેલેન્ડર માત્ર આરામના દિવસોનું આયોજન નથી, પરંતુ તે દેશની સંસ્કૃતિ, ઇતિહાસ, ધાર્મિક વિવિધતા અને સામાજિક પરંપરાઓની પણ ઝલક આપે છે.
(નોંધ: અહીં આપવામાં આવેલી માહિતી પબ્લિક ડોમેન પરથી લેવામાં આવી છે, જે ફક્ત તમારી જાણકારી માટે છે.)