કેન્દ્ર સરકારે કાપડ ઉદ્યોગને રાહત આપતો નિર્ણય લીધો છે. વિદેશથી કપાસની આયાત પર કસ્ટમ ડ્યુટીમાં મળતી છૂટ હવે વધુ બે મહિના લંબાવાઈ છે. નાણા મંત્રાલયે 30 ઓક્ટોબરના રોજ જાહેરનામું નંબર 35/2026-કસ્ટમ્સ દ્વારા આ છૂટનો સમયગાળો લંબાવ્યો છે.
આ પહેલાં આ છૂટ 31 ઓક્ટોબર 2026 સુધી જ લાગુ હતી. હવે 31 ડિસેમ્બર 2026 સુધી કપાસની આયાત પર કોઈ કસ્ટમ ડ્યુટી ચૂકવવી પડશે નહીં. સરકારે 1 જૂનથી 31 ઓક્ટોબર 2026 સુધી કપાસની આયાત પર લાગતી 11 ટકા કસ્ટમ ડ્યુટી નાબૂદ કરી હતી. હવે આ રાહત ડિસેમ્બરના અંત સુધી ચાલુ રહેશે.
સરકારે આ નિર્ણય એવા સમયે લીધો છે, જ્યારે દેશમાં કપાસની ઉપલબ્ધતા અંગે ચિંતા વધી રહી છે. વર્ષ 2026-27ની સીઝનમાં કપાસનું ઉત્પાદન ઘટવાની આશંકા છે. વાવેતર વિસ્તારમાં ઘટાડો અને મહારાષ્ટ્ર તથા કર્ણાટક જેવા મુખ્ય કપાસ ઉત્પાદક રાજ્યોના કેટલાક વિસ્તારોમાં દુષ્કાળની અસરને તેના મુખ્ય કારણો માનવામાં આવી રહ્યાં છે.
નવી સીઝનની કપાસની આવક ઘણા બજારોમાં શરૂ થઈ ગઈ છે, પરંતુ હાલ મંડીઓમાં અપેક્ષા કરતાં ઓછો જથ્થો પહોંચી રહ્યો છે. તેના કારણે કપાસના ભાવ ઊંચા રહ્યા છે. ખેડૂતો પણ સારા ભાવની આશામાં પોતાની ઉપજ વેચવામાં ઉતાવળ કરી રહ્યા નથી. ઉત્પાદન ઘટવાની આશંકા અને ખેડૂતો દ્વારા વેચાણમાં થઈ રહેલા વિલંબને કારણે બજારમાં પુરવઠા પર અસર પડી રહી છે.
ઉપલબ્ધ આંકડા પ્રમાણે દેશની મંડીઓમાં દરરોજ આશરે 70 હજારથી 80 હજાર ગાંસડી કપાસની આવક થઈ રહી છે. કપાસની એક ગાંસડીનું વજન 170 કિલોગ્રામ હોય છે. બજારની અપેક્ષા પ્રમાણે આ આવક ઓછી છે. દિવાળી બાદ મંડીઓમાં કપાસની આવક વધવાની શક્યતા છે.
23 ઓક્ટોબર સુધી દેશમાં કુલ આશરે 15 લાખ ગાંસડી કપાસની આવક થઈ હતી. બીજી તરફ, આ સીઝનમાં કપાસનો વપરાશ આશરે 23 લાખ ગાંસડી રહેવાનો અંદાજ છે. ઓછી આવક અને ઉત્પાદન અંગેની ચિંતાને કારણે કાપડ મિલો માટે કાચા માલની ઉપલબ્ધતા મોટો મુદ્દો બની છે.
કપાસની આયાત પર કસ્ટમ ડ્યુટીની છૂટ લંબાવવાથી દેશની કાપડ મિલોને વિદેશમાંથી કપાસ ખરીદવાનો વિકલ્પ મળશે. આયાત પર 11 ટકા કસ્ટમ ડ્યુટી નહીં લાગતાં કંપનીઓની ખરીદીનો ખર્ચ ઘટી શકે છે. ખાસ કરીને નાની અને મધ્યમ કક્ષાની કાપડ કંપનીઓને આ નિર્ણયથી રાહત મળવાની શક્યતા છે. કાચા માલના વધતા ભાવને કારણે આ કંપનીઓ પર ઉત્પાદન ખર્ચનું દબાણ રહેતું હોય છે.
આયાત પરની છૂટથી ભારતીય કાપડ અને ગારમેન્ટ ઉદ્યોગને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સ્પર્ધા કરવામાં પણ મદદ મળી શકે છે. જોકે, વિદેશથી કપાસની આયાત વધવાથી સ્થાનિક બજારમાં ઉપલબ્ધતા વધી શકે છે અને તેના કારણે સ્થાનિક કપાસના ભાવ પર દબાણ આવવાની શક્યતા પણ છે.