હવે બજારમાંથી સાબુ, શેમ્પૂ કે ટૂથપેસ્ટ ખરીદતા પહેલાં લાંબી ઈંગ્રેડિયન્ટ્સની યાદી વાંચવાની જરૂર નહીં પડે. કેન્દ્ર સરકારે કોસ્મેટિક્સ અને પર્સનલ કેર પ્રોડક્ટ્સ માટે નવો નિયમ લાગુ કર્યો છે, જે સોમવાર, 21 સપ્ટેમ્બર 2026થી અમલમાં આવ્યો છે. હવે પેકેજ પરના લીલા કે લાલ-બ્રાઉન રંગના નિશાનથી ખબર પડશે કે પ્રોડક્ટ શાકાહારી છે કે માંસાહારી.
ઉપભોક્તા બાબતોના મંત્રાલયે લીગલ મેટ્રોલોજી (પેકેજ્ડ કમોડિટીઝ) રૂલ્સ, 2011માં સુધારો કર્યો છે. નવા નિયમો હેઠળ શાકાહારી મૂળ ધરાવતી પ્રોડક્ટ્સની પેકેજિંગ પર લીલો ડોટ (ગ્રીન ડોટ) લગાવવો ફરજિયાત રહેશે. જ્યારે માંસાહારી મૂળ ધરાવતી પ્રોડક્ટ્સ માટે લાલ કે બ્રાઉન ડોટ લગાવવો જરૂરી બનશે. આ નિશાન પેકેજના મુખ્ય ડિસ્પ્લે પેનલના ઉપરના ભાગે લગાવવામાં આવશે, જેથી ગ્રાહકને પ્રોડક્ટની માહિતી એક નજરમાં મળી જાય.
આ વ્યવસ્થા ખાસ કરીને રોજિંદા ઉપયોગની પ્રોડક્ટ્સ પર લાગુ થશે. આમાં સાબુ, શેમ્પૂ, ટૂથપેસ્ટ ઉપરાંત અન્ય કોસ્મેટિક્સ અને ટોયલેટરી આઇટમ્સનો સમાવેશ થાય છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, હવે આ પ્રોડક્ટ્સ ખરીદતી વખતે ગ્રાહક પેકેજિંગ પર લાગેલા કલર ડોટ દ્વારા તેના શાકાહારી કે માંસાહારી મૂળની ઓળખ કરી શકશે.
અત્યાર સુધી ગ્રાહકોને ઘણા કોસ્મેટિક્સ અને પર્સનલ કેર પ્રોડક્ટ્સમાં વપરાયેલી સામગ્રીની જાણકારી માટે પેકેજ પર આપેલી ઈંગ્રેડિયન્ટ્સની યાદી વાંચવી પડતી હતી. નવા નિયમ પછી નિર્ધારિત પ્રતીક દ્વારા આ જાણકારી સીધી પેકેજના મુખ્ય ભાગ પર ઉપલબ્ધ થશે. સરકારનો હેતુ પેકેજિંગ પરની મહત્ત્વની માહિતીને વધુ સ્પષ્ટ અને સમજવામાં સરળ બનાવવાનો છે. રંગ આધારિત પ્રતીક એક વિઝ્યુઅલ સંકેત તરીકે કામ કરશે, જેથી ગ્રાહક વધુ વાંચ્યા વગર પણ પ્રોડક્ટની કેટેગરી ઓળખી શકશે.
નવો નિયમ લાગુ થયા પછી સંબંધિત પ્રોડક્ટ્સના ઉત્પાદકો અને વિક્રેતાઓએ નિર્ધારિત લેબલિંગ નિયમોનું પાલન કરવું પડશે. એટલે કે, માર્કેટમાં આવનારી પેકેજિંગ પર પ્રોડક્ટના શાકાહારી કે માંસાહારી મૂળની ઓળખ માટે નક્કી કરેલા રંગનું નિશાન હોવું જ જોઈએ. આ ફેરફાર લીગલ મેટ્રોલોજી હેઠળ પેકેજિંગ અને ઉપભોક્તા સૂચના સાથે જોડાયેલા નિયમો હેઠળ કરવામાં આવ્યો છે.