સવારે પેટ સાફ ન થવું, શૌચ કરવામાં તકલીફ થવી કે વારંવાર જોર લગાવવું પડવું — આ બધા કબજિયાતના લક્ષણો છે. ઘણા લોકો આ સમસ્યાથી પરેશાન રહે છે અને દવાઓ લેવા છતાં કાયમી રાહત મળતી નથી. ગૅસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજિસ્ટના જણાવ્યા મુજબ, આનાં સામાન્ય કારણોમાં આહારમાં ફાઇબરની કમી, પૂરતું પાણી ન પીવું, શારીરિક પ્રવૃત્તિ ઓછી હોવી અને અનિયમિત દિનચર્યા સામેલ છે.
સવારે ઊઠીને પાણી પીવું અને નાસ્તા પછી શૌચાલય જવાની ટેવ પાડવી મદદરૂપ થાય છે. જમ્યા પછી આંતરડાની પ્રવૃત્તિ વધે છે, જેથી શૌચ કરવું સરળ બને છે. શૌચ દરમિયાન વધુ જોર ન લગાવો અને શરીરની કુદરતી જરૂરિયાતને ટાળો નહીં.
કબજિયાતથી કાયમી છુટકારો મેળવવા માટે આહારમાં ફાઇબરનું પ્રમાણ વધારવું જરૂરી છે. રોજિંદા ખોરાકમાં પપૈયું, જામફળ, સફરજન જેવાં ફળો; પાલક અને મેથી જેવાં લીલાં પાંદડાવાળાં શાકભાજી; કઠોળ; ઓટ્સ અને ઘઉં-બાજરા જેવાં આખા અનાજનો સમાવેશ કરો. આ સાથે પૂરતું પાણી પીવું અને રોજ 20 થી 30 મિનિટ ચાલવું. આ ટેવો મળને નરમ રાખવામાં અને આંતરડાની પ્રવૃત્તિ સુધારવામાં મદદ કરે છે.
જો કબજિયાત સતત રહે છે અથવા ઘરેલું ઉપાયોથી ઠીક નથી થતી, તો ગૅસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજિસ્ટની સલાહ લો. મળમાં લોહી આવવું, પેટમાં અસહ્ય દુખાવો, ઊલટી અથવા પેટ ફૂલવાની સાથે મળ અને ગેસ બિલકુલ ન નીકળવો — આવા લક્ષણો દેખાય તો તરત ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો.
ધ્યાન રાખો કે દરેક વ્યક્તિનો શૌચ કરવાનો સમય અલગ હોઈ શકે છે. જરૂરી એ છે કે શૌચ સરળ હોય અને તેમાં દુખાવો કે વધુ પડતું જોર ન લગાવવું પડે.
ડિસ્ક્લેમર: આ લેખમાં આપેલી માહિતી માત્ર સામાન્ય જાણકારી માટે છે. સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત કોઈ પણ ફેરફાર કે ઉપાય કરતા પહેલા તમારા ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.