કોંગ્રેસ પાર્ટીને નાણાકીય મોરચે મોટો ફટકો લાગ્યો છે. ચૂંટણી પંચ સમક્ષ પાર્ટીએ રજૂ કરેલા વાર્ષિક ફંડ રિપોર્ટ મુજબ વર્ષ 2025-26માં પાર્ટીની આવકમાં આશરે 75 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. વર્ષ 2024-25માં પાર્ટીને રૂ. 517.4 કરોડનું દાન મળ્યું હતું, જે 2025-26માં ઘટીને રૂ. 130.7 કરોડ થઈ ગયું છે.
આ આંકડો 2023-24માં મળેલી રકમ કરતાં પણ આશરે 53 ટકા ઓછો છે. બે મોટી ચૂંટણી પ્રક્રિયાઓ વચ્ચે પાર્ટીની આવકમાં આટલો ઘટાડો થવો ચિંતાનું કારણ છે.
કોંગ્રેસને મળતા મોટા દાનમાં અગાઉ ‘પ્રૂડન્ટ ઇલેક્ટ્રલ ટ્રસ્ટ’નો મોટો હિસ્સો હતો. વર્ષ 2024-25માં કુલ દાનમાં આ ટ્રસ્ટનો હિસ્સો 14.8 ટકા, એટલે કે આશરે રૂ. 216 કરોડ હતો. 2025-26માં આ ટ્રસ્ટે પાર્ટીને માત્ર રૂ. 25 કરોડ આપ્યા છે, જે અગાઉના વર્ષની સરખામણીએ 11.5 ટકા જ થાય છે. આ વર્ષે કુલ આવકમાં આ ટ્રસ્ટનો ફાળો આશરે 19 ટકા રહ્યો છે.
વર્ષ 2024-25માં લોકસભાની સામાન્ય ચૂંટણી યોજાઈ હતી, તેથી દાનમાં વધારો સ્વાભાવિક હતો. પરંતુ 2025-26માં પણ બિહાર વિધાનસભાની ચૂંટણી તેમજ એપ્રિલ 2026માં આસામ, કેરળ, તમિલનાડુ, પશ્ચિમ બંગાળ અને પુડુચેરીની ચૂંટણીઓ યોજાઈ હતી. આટલી ચૂંટણીઓ વચ્ચે પણ કોંગ્રેસને કોર્પોરેટ કે મોટા દાતાઓ તરફથી અપેક્ષિત દાન મળ્યું નથી. પાર્ટીની 2025-26ની અંતિમ ઓડિટ રિપોર્ટ આવ્યા પછી આવકના બીજા સ્રોતો વિશે વધુ માહિતી મળશે.
2024-25માં કોંગ્રેસને કૂપન વેચાણ દ્વારા રૂ. 350 કરોડથી વધુની આવક થઈ હતી. તે વર્ષે પ્રૂડન્ટ ટ્રસ્ટ ઉપરાંત કેટલાક મોટા દાતાઓએ પણ ફાળો આપ્યો હતો: સ્ટાર સિમેન્ટ લિમિટેડ રૂ. 5 કરોડ, સજ્જન ભજંકા રૂ. 4 કરોડ, અફનાન કન્સ્ટ્રક્શન્સ રૂ. 3 કરોડ, પ્રેમ કુમાર ભજંકા રૂ. 2 કરોડ, ઇપ્સમ પ્રોએડવાઇઝર્સ રૂ. 1 કરોડ અને એસએમએસ બિલ્ડર્સ રૂ. 1 કરોડ.
માત્ર નવ વ્યક્તિઓ અને કંપનીઓએ રૂ. 1 કરોડ કે તેથી વધુનું દાન આપ્યું હતું, જેની કુલ રકમ આશરે રૂ. 43 કરોડ થાય છે. સામે રૂ. 5 લાખ કે તેથી ઓછી રકમના કુલ 1,321 નાના દાન મળ્યા હતા. આ આંકડા દર્શાવે છે કે પાર્ટીની આવક મુખ્યત્વે ગણતરીના મોટા દાતાઓ પર નિર્ભર રહી છે. હવે જ્યારે કોર્પોરેટ દાતાઓ હાથ ખેંચી રહ્યા છે ત્યારે પાર્ટી સામે આર્થિક દબાણ વધી રહ્યું છે.