1 નવેમ્બરથી ભારતમાં કૉલર નેમ પ્રેઝન્ટેશન (CNAP) નિયમ લાગુ થવા જઈ રહ્યો છે. આ નિયમ હેઠળ, જ્યારે તમને કોઈ અજાણ્યા નંબરથી કૉલ આવશે, ત્યારે તમારા ફોન સ્ક્રીન પર કૉલ કરનાર વ્યક્તિનું નામ દેખાશે. ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) દ્વારા તમામ ટેલિકોમ સેવા પ્રદાતાઓને આ સેવા શરૂ કરવા માટેના નિર્દેશ આપવામાં આવ્યા છે.
આ પહેલ કરોડો મોબાઈલ વપરાશકર્તાઓ માટે ઉપયોગી થશે. CNAP સિસ્ટમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ સાયબર ઠગાઈ અને અજાણ્યા નંબરો પરથી થતા છેતરપિંડીના કૉલ્સને રોકવાનો છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ તમને કૉલ કરે છે, ત્યારે તેની ફોનબુકમાં તમારો નંબર સેવ ન હોય તો પણ, તે વ્યક્તિના નામે સિમ કાર્ડ જારી કરવામાં આવ્યું છે તે નામ તમને દેખાશે. આનાથી તમે અજાણ્યા કૉલ કરનારની ઓળખ કરી શકશો.
ટેલિકોમ વિભાગના આદેશ મુજબ, CNAP સેવા તે તમામ લોકો માટે ઉપલબ્ધ થશે જેઓ 4G અથવા તેનાથી ઉપરની નેટવર્ક સેવાનો ઉપયોગ કરે છે. 2G અને 3G સેવાના વપરાશકર્તાઓ માટે આ સેવા અલગથી રોલઆઉટ કરવામાં આવશે, જેની જાહેરાત પછીથી કરવામાં આવશે.
કૉલર ID સેવા કેવી રીતે કાર્ય કરે છે તે સમજવું સરળ છે. જ્યારે સ્માર્ટફોન પર કૉલ આવે છે, ત્યારે સ્ક્રીન પર સૌથી ઉપર કૉલ કરનારનો નંબર દેખાય છે. જો કૉલ કરનારનો નંબર તમારી કોન્ટેક્ટ લિસ્ટમાં સેવ હોય, તો તેની નીચે તેનું નામ દેખાય છે. જો નંબર સેવ ન હોય, તો પણ ટેલિકોમ સર્વર પર સેવ થયેલું નામ નીચે દેખાશે. આ ઉપરાંત, આંતરરાષ્ટ્રીય કૉલ્સ માટે પણ CNAP હેઠળ કૉલ કરનારનો નંબર અને દેશની માહિતી દેખાશે. આ માટે તમામ ટેલિકોમ કંપનીઓએ ડેટાબેઝ તૈયાર કરવો પડશે. હાલમાં આ સેવાનું પરીક્ષણ ચાલી રહ્યું છે અને નવેમ્બરથી તેને લાગુ કરવામાં આવશે.
આ નવા નિયમનો હેતુ ભારતીય નાગરિકોને સાયબર ઠગાઈથી બચાવવાનો છે. ટેલિકોમ વિભાગ આ દિશામાં જરૂરી પગલાં લઈ રહ્યું છે અને લોકોને જાગૃત કરવાનો પ્રયાસ પણ કરી રહ્યું છે.