જમ્યા પછી છાતીમાં બળતરા થવી એ આજના સમયમાં ઘણા લોકોની સામાન્ય ફરિયાદ બની ગઈ છે. ઘણી વાર લોકો તેને ગેસ કે અપચો સમજીને અવગણી દે છે. પણ દર વખતે આવું કરવું આરોગ્ય માટે નુકસાનકારક બની શકે છે.
ઘણા કિસ્સામાં આનું કારણ ગેસ્ટ્રોએસોફેજિયલ રિફ્લક્સ ડિસીઝ એટલે કે GERD હોઈ શકે છે. આ સ્થિતિમાં પેટમાંની એસિડિક સામગ્રી પાછી અન્નનળીમાં આવે છે. તેના લીધે છાતીની વચોવચ બળતરા થવી, મોંમાં ખાટું પાણી આવવું કે ખોરાક પાછો ઉપર આવવો જેવી તકલીફ થઈ શકે છે.
જમ્યા પછી આ સમસ્યા વધવાનું એક કારણ એ છે કે પેટ ભરાવાને લીધે પેટની અંદર દબાણ વધે છે. જરૂર કરતાં વધારે ખાવું, વધુ તેલવાળું ખાવું, કેફીન કે ચોકલેટ લેવી, મોડી રાત્રે ભોજન કરવું અને જમ્યા પછી તરત જ સૂઈ જવું – આ બધું રિફ્લક્સ વધારી શકે છે.
ક્યારેક થતી બળતરા હંમેશા બીમારીનો સંકેત નથી હોતી. પરંતુ અઠવાડિયામાં બે કે તેથી વધુ વખત આ તકલીફ થાય તો તેને ફક્ત ગેસ માનીને છોડી દેવું યોગ્ય નથી. લાંબા સમય સુધી અનિયંત્રિત GERD અન્નનળીમાં સોજો, ઘા, સંકોચન અને કેટલાક કિસ્સામાં બારેટ્સ એસોફેગસ જેવી સ્થિતિ સર્જી શકે છે, જે આગળ જતાં કેન્સરના જોખમ સાથે પણ સંકળાયેલી છે.
તકલીફ ઘટાડવા માટે ભોજન અને ઊંઘ વચ્ચે ઓછામાં ઓછું બે થી ત્રણ કલાકનું અંતર રાખવું, ભૂખ કરતાં વધારે ન ખાવું અને કયા ખાદ્ય પદાર્થોથી વારંવાર બળતરા થાય છે તે ઓળખવું મદદરૂપ બની શકે છે.
નોંધ: આ માહિતી સામાન્ય જાણકારી માટે છે. કોઈપણ ઉપાય અપનાવતાં પહેલાં તબીબી નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જરૂરી છે.