નવી દિલ્હી: આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયે સેન્ટ્રલ ગવર્નમેન્ટ હેલ્થ સ્કીમ (CGHS)ના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. હવે કેન્દ્રીય કર્મચારીઓને CGHSનો લાભ લેવા માટે 5 કિલોમીટરની ભૌગોલિક મર્યાદાની શરત લાગુ નહીં રહે. મંત્રાલયના EHS વિભાગે આ અંગે સત્તાવાર આદેશ બહાર પાડ્યો છે, જે તાત્કાલિક અસરથી લાગુ થયો છે.
નવા નિયમ મુજબ, કેન્દ્રીય કર્મચારી દેશમાં ક્યાંય પણ નિયુક્ત હોય કે રહેતો હોય, તે CGHS હેલ્થ સુવિધાનો લાભ લઈ શકશે. અગાઉ 2018ના નિયમો હેઠળ CGHSનો લાભ ફક્ત એવા કર્મચારીઓને મળતો હતો, જેઓ કોઈ CGHS વેલનેસ સેન્ટરની 5 કિલોમીટરની અંદર રહેતા કે કામ કરતા હોય. આ મર્યાદાની બહાર હોય તેવા કર્મચારીઓને CS(MA) Rules, 1944 હેઠળ તબીબી બિલની ભરપાઈ મળતી હતી.
દૂરના વિસ્તારોમાં કે જ્યાં CGHS કેન્દ્ર નથી તેવા શહેરોમાં તૈનાત કર્મચારીઓને આ 5 કિલોમીટરની મર્યાદાને કારણે સારવાર અને એમ્પેનલ્ડ હોસ્પિટલની સુવિધાઓનો લાભ લેવામાં ઘણી મુશ્કેલી પડતી હતી. કર્મચારીઓની આ તકલીફ દૂર કરવા માટે સરકારે અંતર સંબંધિત જૂનો માપદંડ સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કર્યો છે.
નવા આદેશ મુજબ, જે કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ હાલમાં CGHS વિસ્તારની બહાર રહેવાને કારણે CS(MA) Rules 1944 હેઠળ તબીબી સુવિધા લઈ રહ્યા છે, તેમને હવે એક વખતનો વિકલ્પ આપવામાં આવી રહ્યો છે. આ વિકલ્પ પસંદ કરીને તેઓ CGHS લાભાર્થી બની શકશે. જોકે, આ માટે તેમને પોતાના પે-મેટ્રિક્સ મુજબ નક્કી થતું માસિક CGHS સબ્સ્ક્રિપ્શન ભરવું પડશે.
મંત્રાલયે આ વિકલ્પ માટે કેટલીક શરતો નક્કી કરી છે:
એક જ વાર મળશે તક: CGHS પસંદ કરવાનો વિકલ્પ ફક્ત એક જ વાર મળશે. એક વાર વિકલ્પ સબમિટ કર્યા પછી તેને અંતિમ ગણવામાં આવશે અને પછી તેમાં ફેરફાર કરી શકાશે નહીં.
આખો પરિવાર કવર થશે: મુખ્ય કર્મચારીનો નિર્ણય તેના સમગ્ર પરિવારને લાગુ પડશે. પરિવારના કેટલાક સભ્યોને CGHS અને કેટલાકને CS(MA)માં વહેંચી શકાશે નહીં.
નિયમિત યોગદાન આપવું પડશે: CGHS પસંદ કરનાર કર્મચારીએ દર મહિને નક્કી કરાયેલું CGHS યોગદાન ભરવું પડશે, પછી ભલે તેનું પોસ્ટિંગ કે નિવાસસ્થાન કોઈ પણ હોય.
બમણો લાભ નહીં: કર્મચારી કે તેનો પરિવાર એકસાથે CGHS અને CS(MA) બંને હેઠળ સારવારનો દાવો કરી શકશે નહીં.
લેખિત બાંહેધરી: કર્મચારીએ લેખિતમાં બાંહેધરી આપવી પડશે કે તે બંને યોજનાઓમાંથી બમણો લાભ લઈ રહ્યો નથી. ખોટી કે ગેરમાર્ગે દોરતી માહિતી આપવામાં આવે તો કડક શિસ્તાત્મક કાર્યવાહી થશે અને આપવામાં આવેલા લાભની વસૂલાત કરવામાં આવશે.
જે કર્મચારીઓ આ વિકલ્પ પસંદ નહીં કરે, તેઓ અગાઉની જેમ CS(MA) Rules 1944 હેઠળ જ કવર રહેશે.
મંત્રાલયે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જે કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ CGHS કવર્ડ વિસ્તારમાં (જેમ કે જિલ્લા મુખ્યાલયો જ્યાં CGHS વેલનેસ સેન્ટર આવેલા છે) રહે છે કે કામ કરે છે, તેમના માટે CGHS સાથે જોડાવું ફરજિયાત છે. આવા કર્મચારીઓ CS(MA) Rulesની તરફેણમાં CGHSમાંથી બહાર નીકળવાનો વિકલ્પ પસંદ કરી શકતા નથી.
8મા પગાર પંચની રચના અને તેની ભલામણોના અમલ પહેલાં આ નિર્ણય દૂરના વિસ્તારોમાં કામ કરતા લાખો કર્મચારીઓ માટે મોટી રાહત ગણાય છે.