મેડિકલ સાયન્સમાં કેન્સરના દર્દીઓ માટે રાહત આપનારા સમાચાર સામે આવ્યા છે. મોડર્ના અને એમએસડી કંપની દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી નવી વ્યક્તિગત કેન્સર રસીએ ક્લિનિકલ ટ્રાયલમાં આશાસ્પદ પરિણામો આપ્યા છે.
આ રસીને જ્યારે સામાન્ય ઇમ્યુનોથેરાપી દવા સાથે મિશ્ર કરીને આપવામાં આવી, ત્યારે દર્દીના મૃત્યુ અથવા ત્વચાના કેન્સરના ઉથલાનો (પુનરાવૃત્તિનો) ખતરો 42% જેટલો ઘટી ગયો હતો. તબીબી સંશોધકો આ પરિણામોને કેન્સરની સારવારમાં મોટો અને હકારાત્મક બદલાવ માની રહ્યા છે.
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ સફળતા વ્યક્તિગત દવા (Personalized Medicine)ની દિશામાં મોટું પગલું સાબિત થઈ શકે છે. ટ્રાયલમાં એ પણ જાણવા મળ્યું છે કે માત્ર ઇમ્યુનોથેરાપી લેતા દર્દીઓની સરખામણીમાં, રસી અને દવાના મિશ્રણથી 2 વર્ષના સમયગાળામાં શરીરના અન્ય ભાગોમાં મેલાનોમા ફેલાવાનું જોખમ 38% ઓછું થયું છે.
કઈ રીતે કામ કરે છે આ ખાસ રસી?
સારવારનો આ નવો અભિગમ ખાસ કરીને એવા કેન્સરના દર્દીઓ માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે જેમની ગાંઠો શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા પહેલેથી જ દૂર કરવામાં આવી હોય. આ માટે કરવામાં આવેલા મોટા ક્લિનિકલ ટ્રાયલમાં 1137 પુખ્ત દર્દીઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
આ તમામ દર્દીઓને 'કીટ્રુડા' નામની જાણીતી અને સ્થાપિત ઇમ્યુનોથેરાપી દવા આપવામાં આવી હતી. આ દવાનું મુખ્ય કામ શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને કેન્સરના કોષોને ઓળખવામાં અને તેના પર હુમલો કરવામાં મદદ કરવાનું છે.
આ ટ્રાયલ દરમિયાન, લગભગ બે તૃતીયાંશ દર્દીઓને 'ઇન્ટેસ્મેરોન' નામની આ પ્રાયોગિક રસી પણ આપવામાં આવી હતી. જ્યારે બાકીના એક તૃતીયાંશ દર્દીઓને પ્લેસિબો આપવામાં આવી હતી, જેની કોઈ સક્રિય તબીબી અસર હોતી નથી.
દર્દીની પોતાની ગાંઠમાંથી જ તૈયાર થાય છે રસી
ઇન્ટેસ્મેરોન નામની આ અદ્યતન રસી mRNA ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે. આ એ જ ટેકનોલોજી છે જેનો ઉપયોગ અગાઉ કેટલીક COVID રસીઓ બનાવવામાં પણ થયો હતો. જોકે, કેન્સર સામે લડવા માટે તેનો અભિગમ તદ્દન અલગ અને ખાસ છે.
સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે આ રસી દરેક દર્દી માટે અલગથી અને તેની જરૂરિયાત મુજબ તૈયાર કરવામાં આવે છે. તે દર્દીના પોતાના શરીરની ગાંઠમાંથી જિનેટિક માહિતીનો ઉપયોગ કરીને રોગપ્રતિકારક શક્તિને કેન્સર કોષોને ઓળખવા માટે ખાસ તાલીમ આપે છે.
આ પાછળનો મુખ્ય ધ્યેય એ છે કે જો ભવિષ્યમાં શરીરમાં કેન્સરના કોષો ફરીથી દેખાય, તો રોગપ્રતિકારક શક્તિ તેમને તરત જ ઓળખી કાઢે અને હુમલો કરી તેનો નાશ કરે. સારવાર શરૂ કર્યાના 2 વર્ષ પછી જોવા મળ્યું કે રસી લેનારા દર્દીઓમાં મેલાનોમા પાછો ફરવાની શક્યતા નોંધપાત્ર રીતે ઘટી ગઈ હતી.
નિષ્ણાતોનો મત અને દર્દીનો અનુભવ
કેમ્બ્રિજની એડનબ્રુક હોસ્પિટલના મેડિકલ ઓન્કોલોજિસ્ટ પ્રોફેસર પિપ્પા કોરી, જેમણે આ ટ્રાયલમાં મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો, તેમણે તેને વ્યક્તિગત સારવાર તરફનું ઉત્તેજક પગલું ગણાવ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે દરેક દર્દીની ગાંઠને અનુરૂપ સારવાર વિકસાવવી એ મેડિકલ ટેકનોલોજીને નવા સ્તરે લઈ જાય છે.
જોકે, તેમણે એમ પણ ઉમેર્યું હતું કે આ ટેકનોલોજી લાંબા ગાળે દર્દીઓને કેટલો વાસ્તવિક ફાયદો કરાવે છે તે સાબિત થવું હજુ બાકી છે. આ ટ્રાયલમાં ભાગ લેનાર 75 વર્ષીય ટોની ચેપમેન નામના દર્દીને વર્ષ 2019માં મેલાનોમા હોવાનું નિદાન થયું હતું.
શરૂઆતમાં તેમની છાતીમાંથી એક ગાંઠ શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા દૂર કરવામાં આવી હતી, પરંતુ બાદમાં તેમના હાથ નીચે ફરીથી એક ગઠ્ઠો દેખાયો. તપાસ કરતા જાણવા મળ્યું કે કેન્સર પાછું આવી ગયું છે, જેના કારણે તેમને બીજું ઓપરેશન કરાવવું પડ્યું હતું. આવા દર્દીઓ માટે આ રસી આશીર્વાદરૂપ બની શકે છે.
આગામી પડકારો અને ભવિષ્યની યોજનાઓ
ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ MSD અને Moderna આ જ ટેકનોલોજીનું પરીક્ષણ હવે કિડની, મૂત્રાશય અને ફેફસાના કેન્સર સહિતની અન્ય ગાંઠોની સારવાર માટે પણ કરી રહી છે. આ રસીના સકારાત્મક પરિણામો સામે આવતા જ બંને કંપનીઓના શેરમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો.
જોકે, નાણાકીય વિશ્લેષકોએ નોંધ્યું હતું કે વર્તમાન પરિણામો અગાઉના નાના ટ્રાયલ્સ જેટલા મજબૂત ન હોવાથી પાછળથી શેરોના ભાવ નીચે આવ્યા હતા. હાલમાં બંને કંપનીઓ દવા નિયમનકારો સાથે ચર્ચા કરી રહી છે અને આવતા વર્ષ સુધીમાં સત્તાવાર મંજૂરી માટે અરજી કરી શકે છે.
સ્વતંત્ર કેન્સર નિષ્ણાતોએ આ પરિણામોને અત્યંત પ્રભાવશાળી ગણાવ્યા છે, પરંતુ સાથે જ કેટલીક ચેતવણીઓ પણ આપી છે. તેમનું કહેવું છે કે આ સારવાર દર્દીઓનું જીવન ખરેખર કેટલું લંબાવે છે તે જાણવા લાંબા ગાળાનું નિરીક્ષણ જરૂરી છે. ઉપરાંત, દરેક દર્દી માટે નવેસરથી જિનેટિક વિશ્લેષણ કરીને રસી બનાવવી ખૂબ ખર્ચાળ હોવાથી, તેનો વ્યાપક ઉપયોગ એક મોટો પડકાર બની રહેશે.