કેન્સરની સારવાર પર થતા ભારે ખર્ચ વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે નોન-શેડ્યુલ્ડ એન્ટી-કેન્સર દવાઓની કિંમત અંગે મહત્વનો નિર્ણય લીધો છે. સરકારે આવી તમામ કેન્સર વિરોધી દવાઓના ટ્રેડ માર્જિન પર 30%ની મર્યાદા લાદી છે. સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈના જણાવ્યા અનુસાર, આ પગલાની કેન્સર દવાઓના ભાવ પર સીધી અસર પડી શકે છે. ઘણીવાર ઉત્પાદકથી લઈને વિતરકો અને છૂટક વેપારીઓ સુધીના વિવિધ સ્તરે નોંધપાત્ર માર્જિન ઉમેરાય છે. એવું મનાય છે કે આ નિર્ણય બાદ કેટલીક દવાઓની MRPમાં 70% સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે. આનાથી કેન્સરના દર્દીઓ માટે સારવારનો ખર્ચ ઘટવાની આશા છે.
સરકારનો નવો નિર્ણય ફક્ત એક પ્રકારની કેન્સર દવા પૂરતો મર્યાદિત નથી. તે બ્રાન્ડેડ અને જેનરિક – બંને પ્રકારની નોન-શેડ્યુલ્ડ એન્ટી-કેન્સર દવાઓને આવરી લેશે. તેવી જ રીતે આયાતી અને ભારતમાં બનેલી દવાઓ પર પણ લાગુ પડશે. આ નિયમ પેટન્ટ અને નોન-પેટન્ટ દવાઓ પર પણ લાગુ થશે.
સરકારના જણાવ્યા મુજબ, આનો હેતુ દવાઓના વેચાણ અને વિતરણ દરમિયાન વસૂલાતા વધુ પડતા ટ્રેડ માર્ક-અપને ઘટાડવાનો છે. સાથે જ, ઘટેલા ભાવો વચ્ચે પણ બજારમાં જીવનરક્ષક કેન્સર દવાઓની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
સરકારી અંદાજ મુજબ, આ નિર્ણયથી કેન્સરના દર્દીઓને વાર્ષિક આશરે ₹2,500 કરોડની બચત થઈ શકે છે. તેનો સૌથી વધુ ફાયદો એવા દર્દીઓને થશે જેમને લાંબા સમય સુધી મોંઘી કેન્સર દવાઓની જરૂર પડે છે.
ઘણા કિસ્સામાં કેન્સરની સારવાર લાંબા ગાળા સુધી ચાલે છે. સર્જરી, કીમોથેરાપી, રેડિયેશન અને દવાઓનો સંયુક્ત ખર્ચ પરિવારો પર ભારે નાણાકીય બોજ બની જાય છે. તેથી દવાઓની MRP ઘટાડવાથી દર્દીઓના ખિસ્સામાંથી થતા ખર્ચમાં ઘટાડો થવાની અપેક્ષા છે.
આ નિર્ણય વેપાર માર્જિન પર આવી મર્યાદા લાદવાનો સરકારનો પહેલો પ્રયાસ નથી. અગાઉ, ફેબ્રુઆરી 2019માં NPPAએ 42 નોન-શેડ્યૂલ્ડ એન્ટી-કેન્સર દવાઓ પર 30% વેપાર માર્જિનની મર્યાદા લાદી હતી. સરકારી માહિતી અનુસાર, આ પગલાને કારણે 526 બ્રાન્ડની દવાઓના ભાવમાં લગભગ 50%નો ઘટાડો થયો હતો. હવે સરકારે આ મોડેલને આગળ વધારીને તમામ નોન-શેડ્યુલ્ડ એન્ટી-કેન્સર દવાઓ પર લાગુ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.
શેડ્યુલ્ડ દવાઓ એ દવાઓ છે જે ડ્રગ્સ (પ્રાઇસ કંટ્રોલ) ઓર્ડર એટલે કે DPCOની Schedule-Iમાં સામેલ છે. તેમના માટે સરકાર/NPPA સીલિંગ પ્રાઇસ નક્કી કરી શકે છે. માર્ચ 2026 સુધી NPPAએ 131 શેડ્યુલ્ડ એન્ટી-કેન્સર દવાઓના ભાવ નક્કી કર્યા હતા.
બીજી બાજુ, નોન-શેડ્યુલ્ડ દવાઓ Schedule-Iમાં સામેલ હોતી નથી. તેમ છતાં તેમની MRP પર પૂરી છૂટ નથી. હાલની વ્યવસ્થા હેઠળ, ઉત્પાદક પાછલા 12 મહિનાની MRP કરતાં કોઈ પણ નોન-શેડ્યુલ્ડ દવાની MRPમાં 10%થી વધુ વધારો કરી શકતો નથી.