કેન્સરની મોંઘી દવાઓ ટૂંક સમયમાં સસ્તી થઈ શકે છે. કેન્દ્ર સરકાર આ દવાઓ પરના ટ્રેડ માર્જિનને મહત્તમ 30 ટકા સુધી મર્યાદિત કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરાયેલા સોગંદનામામાં સરકારે જણાવ્યું છે કે આ પગલાથી કેન્સરની દવાઓની મહત્તમ છૂટક કિંમત (MRP)માં 20 થી 70 ટકાનો ઘટાડો થઈ શકે છે. આનો હેતુ દવાઓના ભાવને નિયંત્રિત કરવો, દર્દીઓના ખિસ્સા પરનો બોજ ઘટાડવો અને સારવારને સસ્તી બનાવવાનો છે.
રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલયના ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ દ્વારા દાખલ કરાયેલા સોગંદનામા મુજબ, 8 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ યોજાયેલી રાષ્ટ્રીય ફાર્માસ્યુટિકલ કિંમત નિર્ધારણ સત્તામંડળ (NPPA)ની બેઠકમાં આ દરખાસ્ત પર નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. ત્યાર બાદ, આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયે 9 ઓક્ટોબરના રોજ આરોગ્ય સેવાઓના મહાનિર્દેશકની અધ્યક્ષતામાં એક નિષ્ણાત સમિતિની રચના કરી. આ સમિતિને કેન્સર સંબંધિત દવાઓની યાદી તૈયાર કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું છે જેના પર વેપાર માર્જિન મર્યાદા લાદવામાં આવશે. તેને 10 થી 15 દિવસમાં તેનો અહેવાલ રજૂ કરવાનું કહેવામાં આવ્યું છે. અહેવાલ પ્રાપ્ત થયા પછી, NPPA જરૂરી સૂચનાઓ જાહેર કરવાનું વિચારશે.
સરકારનો અંદાજ છે કે પ્રસ્તાવિત પગલાથી કેન્સરની દવાઓની MRP લગભગ 20 થી 70 ટકા ઘટી શકે છે. આનાથી કેન્સરના દર્દીઓ અને તેમના પરિવારોને સારવારના ખર્ચમાંથી રાહત મળવાની અપેક્ષા છે. વેપાર માર્જિન મર્યાદા નક્કી કરવાનો હેતુ દવાઓની ખરીદી અને વેચાણ વચ્ચેના નફાના માર્જિનને નિયંત્રિત કરવાનો છે. સરકારે દવાઓના પુરવઠા અને વિતરણ વ્યવસ્થા જાળવવા માટે ટ્રેડ ચેનલ માટે 30 ટકા માર્જિનનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.
કેન્દ્ર સરકારના સોગંદનામામાં અગાઉના પગલાનો પણ ઉલ્લેખ છે. ફેબ્રુઆરી 2019માં, NPPAએ 42 પસંદગીની બિન-શિડ્યુલ્ડ કેન્સર દવાઓ પર ટ્રેડ માર્જિન 30 ટકા સુધી મર્યાદિત કર્યું હતું. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, તે નિર્ણય બાદ 526 બ્રાન્ડની મહત્તમ છૂટક કિંમત ઘટાડવામાં આવી હતી. કંપનીઓ પાસેથી મળેલા ડેટાના આધારે, દર્દીઓને વાર્ષિક આશરે ₹2,984 કરોડની બચત થવાનો અંદાજ હતો. હવે, સરકાર કેન્સરની સારવારમાં વપરાતી મોંઘી દવાઓના ભાવને નિયંત્રિત કરવા માટે સમાન પગલાં લેવાની તૈયારી કરી રહી છે.
સરકારે જણાવ્યું હતું કે નવી પ્રણાલી બનાવતા પહેલા, ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ, ગ્રાહક જૂથો અને અન્ય હિસ્સેદારો સાથે પરામર્શ કરવામાં આવ્યો હતો. કેટલીક સંસ્થાઓએ નાના દવા ઉત્પાદકો, રોજગાર અને દૂરના વિસ્તારોમાં દવાઓની ઉપલબ્ધતા પર સંભવિત અસર અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેથી, એક નિષ્ણાત સમિતિને એવી દવાઓ ઓળખવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું છે જેના પર ટ્રેડ માર્જિન મર્યાદા લાદી શકાય. સમિતિના અહેવાલ પછી NPPA આગળના નિર્ણયો લેશે.
કેન્દ્ર સરકાર જણાવે છે કે પ્રસ્તાવિત પગલાંનો હેતુ દર્દીઓને સસ્તી કેન્સરની દવાઓ પૂરી પાડવાનો અને ભાવ પારદર્શિતા વધારવાનો છે. નિષ્ણાત સમિતિ હાલમાં તેના અહેવાલની રાહ જોઈ રહી છે. આ પછી, NPPAના નિર્દેશો અને લાગુ દવાઓની યાદી સ્પષ્ટ કરશે કે કયા દર્દીઓને રાહત મળશે અને કેટલી હદ સુધી.