BRICS સમિટ શનિવારથી નવી દિલ્હીમાં શરૂ થઈ રહી છે. ભારતમાં યોજાતી આ સમિટમાં 10 વર્ષ પછી વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ એકસાથે જોવા મળશે. આ ત્રણેય નેતાઓ 2016માં ગોવામાં યોજાયેલી BRICS સમિટમાં સાથે હાજર રહ્યા હતા.
સમિટમાં BRICSના 11 સભ્ય દેશો ઉપરાંત 10 ભાગીદાર દેશોના નેતાઓ પણ સામેલ થશે. આ સભ્ય દેશોમાં દુનિયાની લગભગ 49.5% વસ્તી રહે છે, એટલે કે દુનિયાના લગભગ દર બેમાંથી એક વ્યક્તિ BRICS દેશોમાં રહે છે. અર્થતંત્રની દૃષ્ટિએ, ખરીદ શક્તિ (PPP)ના આધારે BRICS દેશોનું કુલ અર્થતંત્ર દુનિયાનું લગભગ 39% છે, જે અમેરિકાના અર્થતંત્ર કરતાં લગભગ ત્રણ ગણું છે.
ગોવા સમિટ પહેલાં 15 ઓક્ટોબર 2016ના રોજ ચીનના રાષ્ટ્રપતિ જિનપિંગ, વડાપ્રધાન મોદી અને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ પુતિન ભારતીય પરંપરાગત કપડાંમાં જોવા મળ્યા હતા.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી શનિવારે કેટલાક વિદેશી નેતાઓ સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠકો કરશે. સવારે 10 વાગ્યે હૈદરાબાદ હાઉસમાં ઇથોપિયાના વડાપ્રધાન અબી અહેમદ અલી, 10:30 વાગ્યે મલેશિયાના વડાપ્રધાન અનવર ઇબ્રાહિમ, 11 વાગ્યે અબુ ધાબીના ક્રાઉન પ્રિન્સ શેખ ખાલિદ બિન મોહમ્મદ અને 11:30 વાગ્યે વિયેતનામના વડાપ્રધાન લે મિન્હ હંગ સાથે મુલાકાત થશે. સાંજે 6 થી 7 વાગ્યે ભારત મંડપમમાં ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે દ્વિપક્ષીય બેઠક થવાની અપેક્ષા છે.
ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ શનિવારે સવારે નવી દિલ્હી જવા રવાના થયા છે. તેઓ 18મી BRICS સમિટમાં ભાગ લેશે અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે મુલાકાત કરશે. ચીનની સરકારી ન્યૂઝ એજન્સી શિન્હુઆ અનુસાર, શી વડાપ્રધાન મોદીના આમંત્રણ પર ભારત આવી રહ્યા છે. લગભગ 7 વર્ષ પછી તેમનો ભારત પ્રવાસ થઈ રહ્યો છે.
ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ 7 વર્ષ પછી ભારત આવી રહ્યા છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે તેમની મુલાકાત 2020ના ગલવાન સંઘર્ષ પછી ભારતમાં પહેલી રૂબરૂ બેઠક હશે. ગલવાન પછી લગભગ 4 વર્ષ સુધી LAC પર બંને દેશો વચ્ચે તણાવ રહ્યો. હવે ભારત અને ચીન LAC થી લઈને વેપાર સુધીના 6 મોટા મુદ્દાઓ પર કામ કરી રહ્યા છે.
આમાં સરહદી વિવાદ સૌથી મહત્વનો મુદ્દો છે. બંને દેશો સરહદી વિવાદ પર એક નિષ્ણાત સમૂહ બનાવવા સહમત થયા છે. આ ઉપરાંત, સરહદ પર 2 વધારાના સૈન્ય સંપર્ક કેન્દ્રો અને પૂર્વીય તથા મધ્ય સેક્ટરમાં 2 સૈન્ય હોટલાઇન બનાવવા પણ સહમતિ બની છે. હવે આ નિર્ણયોને બંને દેશોના શીર્ષ નેતૃત્વની મંજૂરી મળવાની છે.
બીજો મોટો મુદ્દો બંને દેશો વચ્ચેનો વેપાર છે. 2025-26માં ભારતે ચીન પાસેથી લગભગ 11.4 લાખ કરોડ રૂપિયાનો સામાન આયાત કર્યો. આનાથી ભારતનું ચીન સાથેનું વેપાર ખાધ 8.6 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુ રહ્યું.
વડાપ્રધાન મોદી અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ જિનપિંગ 11 ઓક્ટોબર 2019ના રોજ તમિલનાડુના મહાબલીપુરમમાં 'કૃષ્ણના બટર બોલ' પર મળ્યા હતા. આ જિનપિંગની છેલ્લી ભારત યાત્રા હતી.
BRICS દેશો હવે એકબીજા સાથે વેપાર કરતી વખતે ડોલરનો ઉપયોગ ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. આ માટે તેઓ એકબીજાની પોતાની કરન્સીમાં લેણદેણ વધારવા માંગે છે. આ સાથે, અલગ-અલગ દેશોના ઓનલાઈન પેમેન્ટ સિસ્ટમને એકબીજા સાથે જોડવા પર પણ કામ ચાલી રહ્યું છે. જોકે, હાલમાં BRICS પાસે પોતાની કોઈ એક પેમેન્ટ સિસ્ટમ કે એક સામાન્ય કરન્સી નથી.
આ વર્ષે ભારતની અધ્યક્ષતામાં યોજાનારી BRICS સમિટમાં પણ પોતાની કરન્સીમાં વેપાર અને સરળ ઓનલાઈન પેમેન્ટ પર ભાર મૂકવામાં આવશે. ભારત ઈચ્છે છે કે BRICS દેશોની ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ અને તેમની ડિજિટલ કરન્સીને એકબીજા સાથે જોડવામાં આવે. આનાથી એક દેશમાંથી બીજા દેશમાં પૈસા મોકલવા સરળ બની શકે છે અને દર વખતે ડોલરની જરૂરિયાત ઓછી થઈ શકે છે.
BRICS 11 દેશોનું એવું જૂથ છે, જેમાં વિશ્વની મોટી ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓ શામેલ છે. તેમાં બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત, ચીન, દક્ષિણ આફ્રિકા, ઇજિપ્ત, ઇથોપિયા, ઇરાન, UAE, સાઉદી અરેબિયા અને ઇન્ડોનેશિયા સામેલ છે.