BRICS સમિટ 2026 નો આજે છેલ્લો દિવસ છે. આજે ઓપન મીટિંગ યોજાશે, જેમાં સભ્ય દેશોના નેતાઓ અને અન્ય આમંત્રિત દેશોના પ્રમુખો ભાગ લેશે. બેઠકમાં BRICS સંબંધિત અનેક મહત્વના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થશે. ત્યારબાદ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી 4 દેશોના નેતાઓ સાથે અલગ-અલગ દ્વિપક્ષીય બેઠકો કરશે.
સમિટના પહેલા દિવસે ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું કે હાલમાં BRICS દેશોની પોતાની કોઈ સામાન્ય કરન્સી બનાવવાનો પ્રસ્તાવ નથી. જોકે, વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું કે BRICSમાં સ્થાનિક કરન્સીમાં પરસ્પર વેપાર અને ચુકવણીને પ્રોત્સાહન આપવા પર ચોક્કસ ચર્ચા ચાલી રહી છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય દેશો વચ્ચે વેપારને સરળ બનાવવાનો અને લેણદેણનો ખર્ચ ઘટાડવાનો છે.
BRICS દેશોએ શનિવારે સમિટ દરમિયાન નવી દિલ્હી ડેક્લરેશનને મંજૂરી આપી. તેમાં ઘણા મુદ્દાઓ પર સંયુક્ત નિવેદન જારી કરવામાં આવ્યું. ડેક્લરેશનમાં રશિયા અને ચીન સહિત BRICS દેશોએ પહેલગામ આતંકી હુમલાની નિંદા કરી. દેશોએ કહ્યું કે આતંકવાદીઓને આશ્રય આપનારાઓ વિરુદ્ધ મળીને કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. આ સાથે જ, આતંકવાદીઓ સુધી પહોંચતી ફંડિંગ રોકવા અને તેમને સુરક્ષિત ઠેકાણાં આપનારાઓ સામે કાર્યવાહી કરવા પર પણ સહમતિ બની.
BRICS દેશો વચ્ચે સંયુક્ત નિવેદન જારી કરવા પર સહમતિ એવા સમયે બની છે, જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ છે અને ઈરાન, સાઉદી અરબ અને UAEના ઘણા મુદ્દાઓ પર અલગ-અલગ વલણ છે.
સમિટમાં વડાપ્રધાન મોદીએ 5 મહત્વની વાતો કહી:
- આગામી 20 વર્ષનો નવો એજન્ડા બનાવો: BRICSના આગામી 20 વર્ષ માટે નવો એજન્ડા અને નિર્ણયોના અમલ માટે કાયમી વ્યવસ્થા બનાવવાનો પ્રસ્તાવ.
- ગ્લોબલ સાઉથ નિયમો બનાવવામાં ભાગ લે: AI, સાયબરસ્પેસ, અવકાશ અને બાયોટેકનોલોજીના નિયમો નક્કી કરવામાં વિકાસશીલ દેશોની સમાન ભાગીદારી પર ભાર.
- યુવાનોને તૈયાર કરો: યુવા રાજદ્વારીઓ અને નીતિ-નિર્માતાઓને વાતચીત અને કાયદાની તાલીમ આપવાનું સૂચન.
- નાવિકો માટે ઇમરજન્સી નેટવર્ક બને: મુશ્કેલીમાં ફસાયેલા નાવિકોને સારવાર, પરિવાર સાથે સંપર્ક અને સુરક્ષિત બહાર કાઢવા માટે દેશો વચ્ચે નેટવર્ક બનાવવાની વાત.
- ભવિષ્ય સૌનું, નિર્ણય પણ સૌનો: મોદીએ કહ્યું- જો દુનિયાનું ભવિષ્ય સહિયારું છે, તો તેને નક્કી કરવાનો અધિકાર પણ તમામ દેશો પાસે હોવો જોઈએ.
વડાપ્રધાન મોદીએ શનિવારે BRICS સમિટ 2026ના ઔપચારિક પ્રારંભની જાહેરાત કરી.
લાઈવ અપડેટ્સ:
સાઉદી વિદેશ મંત્રી દિલ્હી પહોંચ્યા: સાઉદી અરબના વિદેશ મંત્રી પ્રિન્સ ફૈસલ બિન ફરહાન અલ સઉદ 18મી BRICS સમિટમાં ભાગ લેવા માટે શનિવારે મોડી રાત્રે નવી દિલ્હી પહોંચી ગયા. સાઉદી અરબને આ સમિટમાં આમંત્રિત દેશ તરીકે સામેલ કરવામાં આવ્યો છે.
તણાવ વચ્ચે ઈરાન-UAEના રાષ્ટ્રપતિઓએ વાતચીત કરી: ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પઝેશકિયાને BRICS સમિટથી અલગ UAEના રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન ઝાયદ સાથે મુલાકાત કરી. બંને નેતાઓની આ મુલાકાત એવા સમયે થઈ છે, જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ વધ્યો છે અને ઘણા પ્રાદેશિક મુદ્દાઓ પર બંને દેશોના વલણ અલગ છે. જોકે, ઈરાન અને UAE છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી સંબંધો સુધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં, આ મુલાકાત તણાવ વચ્ચે બંને દેશો માટે વાતચીતનો માર્ગ ખુલ્લો રાખવાનો સંકેત છે.
પશ્ચિમી દેશો માટે BRICSનો વધતો પડકાર: BRICS દેશો હવે એકબીજા સાથે વેપાર કરતી વખતે ડોલરનો ઉપયોગ ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. આ માટે તેઓ એકબીજાની પોતાની કરન્સીમાં લેણદેણ વધારવા માંગે છે. આ સાથે, અલગ-અલગ દેશોની ઓનલાઈન પેમેન્ટ સિસ્ટમને એકબીજા સાથે જોડવા પર પણ કામ ચાલી રહ્યું છે. જોકે, હાલમાં BRICS પાસે પોતાની કોઈ એક પેમેન્ટ સિસ્ટમ કે એક સામાન્ય કરન્સી નથી.
આ વર્ષે ભારતની અધ્યક્ષતામાં યોજાનારી BRICS સમિટમાં પણ પોતાની કરન્સીમાં વેપાર અને સરળ ઓનલાઈન પેમેન્ટ પર ભાર મૂકવામાં આવશે. ભારત ઈચ્છે છે કે BRICS દેશોની ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ અને તેમની ડિજિટલ કરન્સીને એકબીજા સાથે જોડવામાં આવે. આનાથી એક દેશમાંથી બીજા દેશમાં પૈસા મોકલવા સરળ બની શકે છે અને દર વખતે ડોલરની જરૂરિયાત ઓછી થઈ શકે છે.
એક બેંકના રિપોર્ટમાંથી BRICS નામ નીકળ્યું: BRICSની શરૂઆત કોઈ સરકારે નહીં, પરંતુ એક બેંકના રિપોર્ટથી થઈ હતી. 2001માં અમેરિકી રોકાણ બેંક ગોલ્ડમેન સૅક્સના અર્થશાસ્ત્રી જિમ ઓ'નીલે પોતાના રિપોર્ટમાં BRIC શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો. તેમણે બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત અને ચીનને ઝડપથી વિકસતી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ ગણાવી. ત્યારે BRIC કોઈ સંગઠન નહોતું. 2006માં ચારેય દેશો એકસાથે આવ્યા અને BRICSની સ્થાપના કરી.