વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં ફરી એકવાર જોરદાર તેજી જોવા મળી છે. 11 સપ્ટેમ્બરના રોજ બ્રેન્ટ ક્રૂડની કિંમત 108.07 ડોલર પ્રતિ બેરલને પાર પહોંચી ગઈ હતી. ચાલુ વર્ષે 25 મે પછી આ પ્રથમ ઘટના છે જ્યારે બ્રેન્ટ ક્રૂડ આટલી ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યું હોય. આ ઉપરાંત WTI ક્રૂડનો ભાવ પણ વધીને 102.97 ડોલર પ્રતિ બેરલ થઈ ગયો છે. કાચા તેલમાં આવેલી આ તેજી પાછળ ઘણા મોટા કારણો જવાબદાર છે, જેની સીધી અસર વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા પર પડી રહી છે.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતો તણાવ: કાચા તેલના ભાવમાં આવેલા આ ઉછાળાનું સૌથી મોટું કારણ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સતત વણસી રહેલી પરિસ્થિતિ છે. તાજેતરમાં ઈરાને અમેરિકન હુમલાના જવાબમાં જોર્ડનમાં રહેલા અમેરિકન યુદ્ધ જહાજો પર મિસાઈલો છોડી છે, જેનાથી સ્થિતિ વધુ ખરાબ થવાની આશંકા વધી ગઈ છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું કહેવું છે કે ઈરાન સાથેની આ લડાઈ નવેમ્બરમાં યોજાનારી મિડ-ટર્મ ચૂંટણીઓ પછી જ સમાપ્ત થશે. બીજી તરફ, ઈરાને પણ સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે જો અમેરિકા હુમલા ચાલુ રાખશે તો તે વળતી કાર્યવાહી કરશે.
સાઉદી અરેબિયામાં ઉત્પાદનમાં ઘટાડો: ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધવા પાછળનું અન્ય એક મોટું કારણ સાઉદી અરેબિયામાં ઉત્પાદન ઘટવું છે. હૂતી વિદ્રોહીઓની સતત ધમકીઓને લીધે સાઉદી અરેબિયામાં ક્રૂડનું ઉત્પાદન આ વર્ષના સૌથી નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયું છે. વિદ્રોહીઓએ ચેતવણી આપી છે કે તેઓ સાઉદી અરેબિયાના પશ્ચિમી બંદરો પરથી પસાર થતાં ઓઇલ ટેન્કરોને નિશાન બનાવશે. આ સિવાય વિશ્વના સૌથી મોટા ક્રૂડ ઓઇલ આયાતકાર દેશ ચીને ફરીથી મોટા પાયે ખરીદી શરૂ કરી દીધી છે. ચીનના આ વલણની પણ વૈશ્વિક ભાવો પર સીધી અસર જોવા મળી રહી છે.
ભારત માટે વધી શકે છે ચિંતા: ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવ ભારત માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું આશરે 85 ટકા કાચું તેલ વિદેશોમાંથી આયાત કરે છે. આવી સ્થિતિમાં કાચું તેલ મોંઘું થવાથી ભારતનું ઇમ્પોર્ટ બિલ ઘણું વધી જશે. જો ક્રૂડના ભાવ લાંબા સમય સુધી આ ઊંચી સપાટી પર જળવાઈ રહેશે, તો ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધારી શકે છે. આ ઉપરાંત સીએનજી (CNG) અને પીએનજી (PNG) ના ભાવમાં પણ વધારો થઈ શકે છે, જેની સીધી અસર સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર પડશે.