રોજિંદા ભોજનમાં રાયતું પીરસવામાં આવે તો સ્વાદમાં વધારો થાય છે. ખાસ કરીને ગરમીની ઋતુમાં લોકો દહીં અને છાશ આધારિત વાનગીઓ ખાવાનું વધુ પસંદ કરે છે. ભારતીય ઘરોમાં બૂંદી રાયતું અને ફ્રૂટ રાયતું સૌથી લોકપ્રિય છે. બૂંદી રાયતામાં દહીં સાથે ચણાના લોટમાંથી તળેલી બૂંદી ઉમેરવામાં આવે છે, જ્યારે ફ્રૂટ રાયતામાં સફરજન, કેળાં, દાડમ જેવાં ફળો વપરાય છે. બંનેમાં દહીં મુખ્ય ઘટક હોવાથી પ્રોટીન અને કેલ્શિયમ મળે છે, પરંતુ તાજાં ફળો અને તેલમાં તળેલી બૂંદીને કારણે પોષક મૂલ્યમાં તફાવત છે. તો જાણો, સ્વાસ્થ્ય માટે કયું રાયતું વધુ ફાયદાકારક છે.
ફ્રૂટ રાયતું કેમ ફાયદાકારક?
ફ્રૂટ રાયતામાં દહીં સાથે સફરજન, કેળાં અને દાડમ જેવાં પૌષ્ટિક ફળો ભળે છે, જેથી શરીરને વિટામિન, મિનરલ્સ અને એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સ ભરપૂર મળે છે. ફળોમાં કુદરતી ફાઇબર હોય છે, જે પાચન સુધારે છે અને પેટ લાંબા સમય સુધી ભરેલું રાખે છે, જેથી વારંવાર ભૂખ લાગતી નથી. દહીંમાં રહેલા ગુડ બેક્ટેરિયા (પ્રોબાયોટિક્સ) આંતરડાના સ્વાસ્થ્ય માટે ઉત્તમ છે, જ્યારે કેલ્શિયમ અને પ્રોટીન હાડકાં તથા સ્નાયુઓને મજબૂત બનાવે છે. (નોંધ: ફ્રૂટ રાયતામાં ખાંડ કે મીઠો સીરપ ઉમેરવાથી કેલરી વધી જાય છે, તેથી ખાંડ વગરનું સાદું દહીં અને કુદરતી રીતે મીઠાં તાજાં ફળો વાપરવાં શ્રેષ્ઠ છે.)
બૂંદી રાયતું કેટલું હેલ્ધી?
બૂંદી રાયતું બનાવવા માટે વપરાતા ચણાના લોટ (બેસન) માંથી થોડું પ્રોટીન મળે છે અને દહીંમાંથી કેલ્શિયમ પ્રાપ્ત થાય છે, તેથી તેને સાવ અનહેલ્ધી કહી શકાય નહીં. પરંતુ બજારમાં મળતી મોટાભાગની બૂંદી તેલમાં ડીપ-ફ્રાય કરેલી હોય છે, જેના લીધે ફેટ અને કેલરીનું પ્રમાણ ઘણું વધી જાય છે. જો તમે વજન ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હોવ, તો વધુ માત્રામાં તળેલી બૂંદી ખાવાથી દૈનિક કેલરી વધી શકે છે. જોકે, બૂંદીનું પ્રમાણ ઓછું રાખીને અથવા બૂંદીને ગરમ પાણીમાં પલાળી વધારાનું તેલ નિતારીને તાજા દહીં સાથે રાયતું બનાવવામાં આવે તો તે પ્રમાણમાં હેલ્ધી બની શકે છે.
વજન અને તંદુરસ્તી માટે કયું પસંદ કરવું?
જો તમે વધુ ફાઇબર, વિટામિન્સ અને ઓછા ફેટવાળો ખોરાક લેવા માગતા હોવ, તો ખાંડ વગરનું ફ્રૂટ રાયતું સૌથી ઉત્તમ અને આરોગ્યપ્રદ વિકલ્પ છે. જો તમને બૂંદી રાયતું વધુ ભાવતું હોય, તો તેને મર્યાદિત માત્રામાં અને ઓછી તેલવાળી બૂંદી સાથે ખાવું જોઈએ.
બંને રાયતા બનાવતી વખતે ધ્યાન રાખો
બંને પ્રકારના રાયતા બનાવતી વખતે લો-ફેટ સાદા દહીંનો ઉપયોગ કરવો હિતાવહ છે. ફ્રૂટ રાયતામાં વધારાની ખાંડ ઉમેરવાનું ટાળો અને બૂંદી રાયતામાં બૂંદીની માત્રા મર્યાદિત રાખો. સંતુલિત આહાર, પૂરતું પાણી અને નિયમિત શારીરિક વ્યાયામ સાથે બંને પ્રકારના રાયતાને યોગ્ય માત્રામાં ડાયેટનો ભાગ બનાવી શકાય છે.