ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS), 2023 મહિલાઓને ગૌરવ અને આદર સાથે જીવવાનો અધિકાર આપે છે. આ કાયદાની કલમ 75 મહિલાઓ સામે થતા જાતીય સતામણીના ગુનાઓ સાથે સંબંધિત છે. પરંતુ એ સમજવું જરૂરી છે કે દરેક અભદ્ર કે અસહજ વર્તન આપમેળે કલમ 75 હેઠળનો ગુનો બની જતો નથી. ઘટનાના તથ્યો અને કલમમાં વર્ણવેલ ચોક્કસ કૃત્ય એ મુખ્ય આધાર છે.
સરળ શબ્દોમાં, કલમ 75 ત્યારે લાગુ પડે છે જ્યારે કોઈ પુરુષ સ્ત્રીની ઇચ્છા વિરુદ્ધ નીચે મુજબનું કોઈ પણ કૃત્ય કરે:
1. શારીરિક સંપર્ક અથવા આકસ્મિક સ્પર્શ: કલમ 75(1)(i) હેઠળ, સ્ત્રીની મરજી વિરુદ્ધ તેને સ્પર્શ કરવો, તેની ખોટી રીતે નજીક જવું, જાતીય લાભની માંગ કરવી અથવા તેણીની ઇચ્છા વિરુદ્ધ તેની નજીક જવું આ કલમ હેઠળ આવે છે.
2. જાતીય લાભ માટે માંગ: જાતીય સંબંધો માટે સ્ત્રીની સંમતિ માંગવી કે વિનંતી કરવી પણ કલમ 75(1)(ii) હેઠળ ગુનો બની શકે છે. આ માંગ સીધી હોઈ શકે છે અને કેસના તથ્યો નક્કી કરશે કે આ કૃત્ય ગુનો છે કે નહીં. આ શ્રેણીના ગુનાઓ માટે કલમ 75(2) હેઠળ ત્રણ વર્ષ સુધીની સખત કેદ, દંડ અથવા બંનેની સજા થઈ શકે છે.
3. અશ્લીલ સામગ્રી દેખાડવી: કલમ 75(1)(iii) મુજબ, સ્ત્રીની ઇચ્છા વિરુદ્ધ તેને અશ્લીલ વીડિયો, ફોટા કે સાહિત્ય દેખાડવું એ પણ યૌન શોષણ મનાય છે. આમાં દંડ અને સજા બંને થઈ શકે છે.
4. અશ્લીલ ટિપ્પણી કરવી: કલમ 75(1)(iv) અનુસાર, અશ્લીલ અથવા જાતીય રીતે ઉત્તેજક ટિપ્પણી કરવી, જેમ કે સ્ત્રીના શરીર પર આપત્તિજનક ટિપ્પણી કરવી, તે પણ જાતીય સતામણીમાં સમાવિષ્ટ છે. કલમ 75(3) હેઠળ, જો કોર્ટમાં સાબિત થાય તો આવી ટિપ્પણી બદલ વધુમાં વધુ એક વર્ષની જેલ, દંડ અથવા બંનેની સજા થઈ શકે છે.
તેનો અર્થ એ નથી કે ફક્ત શારીરિક સંપર્ક ન થાય તો જાતીય સતામણીનો કેસ બની શકતો નથી. પરંતુ, ફક્ત વાતચીત, ચર્ચા કે આકસ્મિક મૌખિક દુર્વ્યવહાર, જેમાં જાતીય હેતુ કે જરૂરી તત્વનો અભાવ હોય, તે આપમેળે કલમ 75 હેઠળનો ગુનો બની શકતો નથી.
તાજેતરમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે એક કેસમાં ભાર મૂક્યો હતો કે જાતીય હેતુની ગેરહાજરીમાં પણ, કલમ 75 હેઠળના કેસને સમર્થન આપવા માટે જરૂરી તત્વોની તપાસ કરવી આવશ્યક છે.
(અસ્વીકરણ: જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ કેસ હોય, તો કાનૂની નિષ્ણાત (વકીલ) ની સલાહ લેવી સલાહભર્યું છે. અહીં આપેલી માહિતી ફક્ત કોર્ટના નિર્ણયો અને કલમોને આધારે આપવામાં આવી છે.)