ભારતમાં શરૂ થયેલું એક સ્ટાર્ટઅપ હવે તેનો બિઝનેસ અમેરિકામાં લઈ જઈ રહ્યું છે. આ સ્ટાર્ટઅપનું નામ BioCompute છે અને તેની ફાઉન્ડર અનઘા રાજેશની ઉંમર માત્ર 24 વર્ષ છે. કંપની DNA (ડીઓક્સીરાઇબોન્યુક્લિક એસિડ) માં ડિજિટલ ડેટા સ્ટોર કરવાની ટેકનોલોજી પર કામ કરી રહી છે.
અનઘા રાજેશે વર્ષ 2024માં BioCompute ની સ્થાપના કરી હતી. કંપનીનો ઉદ્દેશ DNA ની મદદથી ડિજિટલ ડેટા સ્ટોર કરવાની ભરોસાપાત્ર સિસ્ટમ બનાવવાનો છે. અહેવાલો અનુસાર, શરૂઆતી સંશોધન દરમિયાન હજારો પ્રયોગો બાદ કંપનીએ વર્કિંગ પ્રોટોટાઇપ તૈયાર કરી લીધો છે. કંપનીને WTF Fund, Grad Capital અને 1517 Fund જેવા રોકાણકારો પાસેથી ₹5 કરોડથી વધુનું ભંડોળ મળ્યું છે. જોકે, નવી ટેકનોલોજીનો પ્રોટોટાઇપ બનાવવો અને તેને બજારમાં વ્યાપારી ઉપયોગ માટે લાયક બનાવવો એ બે અલગ બાબતો છે. આ દિશામાં હજુ ઘણું કામ બાકી છે.
DNA માં ડેટા સ્ટોર કરવાની જરૂર કેમ પડી? અત્યાર સુધી આપણે સ્માર્ટફોન, લેપટોપ, હાર્ડ ડિસ્ક અને ક્લાઉડ સ્ટોરેજમાં ડેટા સેવ કરતા આવ્યા છીએ. પરંતુ જેમ-જેમ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) નો ઉપયોગ વધી રહ્યો છે, તેમ-તેમ વૈશ્વિક સ્તરે ડેટાનો જથ્થો ઝડપથી વધી રહ્યો છે. તેને સાચવવા માટે વિશાળ ડેટા સેન્ટર્સ બનાવવા પડે છે, જેમાં અઢળક જગ્યા અને પુષ્કળ વીજળીનો વપરાશ થાય છે.
આવા સંજોગોમાં DNA ડેટા સ્ટોરેજ એક ક્રાંતિકારી વિકલ્પ તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. કુદરતી રીતે DNA માં જેનેટિક માહિતી સંગ્રહિત હોય છે. વૈજ્ઞાનિકો આ જ DNA સ્ટ્રક્ચરમાં ડિજિટલ માહિતી સેવ કરવાની ટેકનિક વિકસાવી રહ્યા છે. જો આ ટેકનોલોજી મોટા પાયે સફળ થાય છે, તો અત્યંત સૂક્ષ્મ જગ્યામાં કરોડો ગીગાબાઇટ્સ ડેટા સંગ્રહિત કરવો શક્ય બનશે.
કંપની ભારત છોડીને અમેરિકા કેમ જઈ રહી છે? ડીપ-ટેક સ્ટાર્ટઅપ માટે સૌથી મોટો પડકાર માત્ર ટેકનોલોજી ડેવલપ કરવાનો નથી, પરંતુ તેને આગળ વધારવા માટે જરૂરી વૈશ્વિક રોકાણકારો અને સંશોધનનું ઇકોસિસ્ટમ મેળવવાનો પણ છે. DNA ડેટા સ્ટોરેજ જેવી ટેકનોલોજીને બજારમાં લાવવામાં વર્ષોનો સમય લાગી શકે છે, જેના માટે અદ્યતન લેબ, અત્યંત મોંઘા સાધનો અને લાંબા ગાળાના પેશન્ટ કેપિટલ (ભંડોળ)ની જરૂર પડે છે.
અહેવાલ અનુસાર, અનઘાને સેન ફ્રાન્સિસ્કોમાં એવા રોકાણકારો અને સાયન્ટિફિક નેટવર્ક સાથે જોડાવાની તક મળી છે જેઓ કંપનીના લાંબા ગાળાના વિઝન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે. આ કારણોસર કંપનીએ અમેરિકામાં વિસ્તરણ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.
BioCompute નું અમેરિકા જવું ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ સમક્ષ એક મોટો વિચારણીય પ્રશ્ન ઊભો કરે છે. ભારતમાં પ્રતિભા અને નવા આઇડિયાઝની કોઈ કમી નથી, પરંતુ ડીપ-ટેક કંપનીઓને લાંબા ગાળાના સંશોધન અને મોટા ભંડોળની જરૂર રહે છે. હવે જોવાનું એ રહેવું છે કે BioCompute પોતાની ટેકનોલોજીને કેટલી ઝડપથી વાસ્તવિક પ્રોડક્ટમાં પરિવર્તિત કરી શકે છે. જો DNA ડેટા સ્ટોરેજ સફળ થશે, તો ભવિષ્યમાં ડેટા સ્ટોર કરવાની વ્યાખ્યા સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જશે.