દેશભરના બેંક કર્મચારીઓ અને ગ્રાહકો વચ્ચે પાંચ દિવસીય બેંકિંગ સપ્તાહને લઈને લાંબા સમયથી ચર્ચા ચાલી રહી છે. તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા પર નાણા મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલો હોવાનો દાવો કરતો એક પરિપત્ર વાઇરલ થયો છે, જેમાં કહેવાયું છે કે કેન્દ્ર સરકારે SBI સહિત તમામ સરકારી બેંકો માટે દર શનિવારે રજા જાહેર કરી દીધી છે. જોકે, PIB Fact Checkએ આ પરિપત્રને ફેક ગણાવ્યો છે. એટલે કે, શનિવારે બેંકો બંધ રહેવાના દાવામાં કોઈ સત્યતા નથી.
આ પહેલાં બેંકોમાં પાંચ દિવસ કામકાજની માગને લઈને ત્રણ દિવસની બેંક હડતાળ મુલતવી રાખવામાં આવી હતી. ઇન્ડિયન બેંક એસોસિએશન (IBA) અને યુનાઇટેડ ફોરમ ઑફ બેંક યુનિયન્સ (UFBU) વચ્ચે 27 સપ્ટેમ્બરની રાત્રે આશરે 9:30 વાગ્યે થયેલી બેઠકમાં આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. બેઠકમાં રજાઓની માગને લઈને કમિટી બનાવવા પર સહમતિ બની છે.
બેંક હડતાળ કેમ થવાની હતી, કોની વચ્ચે બેઠક થઈ, ગ્રાહકો પર શું અસર થઈ હોત અને શું પાંચ દિવસીય કામકાજ લાગુ થઈ ગયું છે – આવા પ્રશ્નોના જવાબથી સ્થિતિ સ્પષ્ટ થાય છે.
પ્રશ્ન: બેંક હડતાળ કેમ થવાની હતી?
જવાબ: બેંક યુનિયનો પાંચ દિવસીય કામકાજ, એટલે કે સોમવારથી શુક્રવાર સુધી બેંક ખોલવાની અને શનિવાર-રવિવાર રજાની માંગ કરી રહી હતી. આ સિવાય PLI સ્કીમ અને કેટલાક અન્ય બાકી મુદ્દાઓ પર પણ વિવાદ હતો.
પ્રશ્ન: બેઠક કોની વચ્ચે થઈ, કોણે હડતાળ ટાળી?
જવાબ: IBA અને UFBU વચ્ચે 27 સપ્ટેમ્બરની રાત્રે આશરે 9:30 વાગ્યે બેઠક થઈ હતી.
પ્રશ્ન: IBA અને UFBU શું છે?
જવાબ: IBA બેંકોનું પ્રતિનિધિ સંગઠન છે, જે બેંક વ્યવસ્થાપન તરફથી કર્મચારી યુનિયનો સાથે પગાર, રજા અને સેવા શરતો જેવા મુદ્દાઓ પર વાતચીત કરે છે. UFBU બેંક કર્મચારીઓ અને અધિકારીઓની યુનિયનોનું સંયુક્ત મંચ છે, જે કર્મચારીઓની માંગણીઓ બેંક વ્યવસ્થાપન સામે રાખે છે.
પ્રશ્ન: શું બેઠકમાં સરકાર પણ સામેલ હતી?
જવાબ: UFBUના પરિપત્ર મુજબ, સરકાર બેઠકમાં સીધી સામેલ ન હતી. જોકે PLIમાં ફેરફાર માટે IBA સરકાર સામે પ્રસ્તાવ મૂકશે.
પ્રશ્ન: હડતાળની બેંક ગ્રાહકો પર શું અસર થઈ હોત?
જવાબ: હાલમાં પ્રસ્તાવિત હડતાળ ટળવાથી બેંક શાખાઓના સામાન્ય કામકાજ પર અસર નહીં થાય. ત્રણ દિવસની હડતાળથી બેંક શાખાઓમાં રોકડ જમા-ઉપાડ, ચેક સંબંધિત કામ, ડ્રાફ્ટ અને અન્ય શાખા સેવાઓ પ્રભાવિત થઈ શકતી હતી.
પ્રશ્ન: શું પાંચ દિવસીય કામકાજ લાગુ થઈ ગયું છે?
જવાબ: ના. અત્યારે માત્ર આ મુદ્દા પર કમિટી બનાવીને ઉકેલ શોધવા પર સહમતિ બની છે. શનિવારોની રજા લાગુ કરવાનો અંતિમ નિર્ણય હજુ થયો નથી.
હડતાળમાં દેશની સાત મોટી બેંક યુનિયનો સામેલ થવાની હતી, જેમાં લગભગ 90%થી વધુ બેંક કર્મચારીઓ જોડાયેલા છે. તેમાં AIBEA, AIBOC, NCBE, AIBOA, BEFI, INBEF અને INBOCનો સમાવેશ થાય છે.
બેંક કર્મચારીઓની હડતાળના ઠીક પહેલાં મીડિયા રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે સરકારે ક્યારેય પણ બેંકો માટે પાંચ દિવસીય કામકાજનું વચન આપ્યું નહોતું અને પગાર સુધારણા અંગેની વાતચીત દરમિયાન પણ આ મુદ્દે ચર્ચા થઈ નહોતી. નાણા મંત્રાલયના સૂત્રએ જણાવ્યું કે આ માંગ કર્મચારી યુનિયનો તરફથી એકતરફી રીતે ઉઠાવવામાં આવી હતી અને બંને પક્ષો વચ્ચે તેના પર કોઈ સહમતી બની નહોતી.