શિયાળાની ઋતુ શરૂ થતાં જ ઘરોમાં બાજરીના રોટલા બનવા લાગે છે. દાદી-નાનીના જમાનાથી શિયાળામાં બાજરી ખાવાની પરંપરા છે, કારણ કે તેને પોષણનો સારો સ્રોત માનવામાં આવે છે. આહાર નિષ્ણાતોના મતે બાજરીના રોટલા ઘણી બીમારીઓમાં ફાયદાકારક હોઈ શકે છે.
બાજરીમાં ફાઇબર, કેલ્શિયમ, મેગ્નેશિયમ, પોટેશિયમ અને ફોસ્ફરસ જેવા પોષક તત્વો હોય છે. ઘઉંની રોટલીની સરખામણીમાં તેનો ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ ઓછો હોય છે, જેનાથી લોહીમાં સુગર ધીમે વધે છે. આ કારણે ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકો માટે તે ઘઉંની રોટલી કરતાં વધુ સારો વિકલ્પ ગણાય છે. બાજરીમાં રહેલું ફાઇબર પેટ લાંબા સમય સુધી ભરેલું રાખે છે, જેથી વારંવાર ભૂખ લાગતી નથી.
બાજરીમાં કેલ્શિયમ, મેગ્નેશિયમ અને ફોસ્ફરસ હાડકાં માટે જરૂરી પોષક તત્વો છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે નિયમિત બાજરીનો રોટલો અને દહીં ખાવાથી હાડકાં મજબૂત રહી શકે છે, ખાસ કરીને વધતી ઉંમરે મહિલાઓમાં હાડકાં નબળાં પડવાની સમસ્યામાં તે ઉપયોગી ગણાય છે.
બાજરીમાં વધુ ફાઇબર હોવાથી પાચન સુધરે છે અને કબજિયાત જેવી સમસ્યા ઓછી થાય છે. જે લોકો ઘઉં અને મેંદાનું વધુ સેવન કરે છે તેમને પેટ સંબંધી તકલીફ વધુ થાય છે; એવા લોકો માટે બાજરી સારો વિકલ્પ છે. હરસની તકલીફ ધરાવતા લોકો માટે પણ બાજરીને સારી માનવામાં આવે છે.
બાજરીમાં મેગ્નેશિયમ અને પોટેશિયમ હોય છે, જે હૃદયને સ્વસ્થ રાખવામાં મદદ કરે છે અને બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રણમાં રાખવામાં ફાળો આપે છે. તેમાં કોલેસ્ટ્રોલ નથી હોતું અને ચરબી સારા પ્રકારની હોય છે. નિયમિત સેવનથી ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ ઘટે છે એવું પણ કહેવાય છે, પરંતુ આ માટે વૈજ્ઞાનિક પુરાવા મર્યાદિત છે.
નોંધ: આ માહિતી સામાન્ય જાણકારી પૂરતી છે. આહારમાં ફેરફાર કરતા પહેલા અથવા કોઈ બીમારીની સારવાર લેતા પહેલા ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.